Chrze\u015bcijanin nigdy nie powinien aktywnie i bezpo\u015brednio czyni\u0107 moralnego z\u0142a. Nie powinien te\u017c aktywnie i bezpo\u015brednio wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 z tymi, kt\u00f3rzy czyni\u0105 z\u0142o. Te dwie zasady stanowi\u0105 niezmienny punkt odniesienia dla wielu wsp\u00f3\u0142czesnych zagadnie\u0144 etycznych. Jednym z nich s\u0105 kontrowersje wok\u00f3\u0142 moralnego wymiaru szczepie\u0144 przeciw pandemii koronawirusa. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce szczepionki same w sobie stanowi\u0105 wielkie osi\u0105gni\u0119cie medycyny prewencyjnej. Dzi\u0119ki nim istnieje nie tylko mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwalczania choroby, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c jej symptomy, ale tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 unikni\u0119cia infekcji. Istotnym czynnikiem w tym wypadku jest tak\u017ce to, \u017ce zastosowanie szczepionki przeciw koronawirusowi mo\u017ce sprzyja\u0107 powrotowi do normalnego funkcjonowania po d\u0142ugim czasie przymusowych, psychicznie trudnych i ekonomicznie dewastuj\u0105cych ogranicze\u0144.<\/p>\n
St\u0105d warto przyjrze\u0107 si\u0119 moralnym zastrze\u017ceniom, jakie s\u0105 podnoszone. Maj\u0105 one r\u00f3\u017cn\u0105 rang\u0119. Pierwsze dotyczy wyra\u017conego w mediach podejrzenia, \u017ce powszechne szczepienia s\u0105 elementem przej\u0119cia w\u0142adzy nad wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ludzkiej populacji lub uzyskania na ni\u0105 wp\u0142ywu przez tych, kt\u00f3rzy sfinansowali szczepienia i inne jednostki i gremia, nieposiadaj\u0105ce demokratycznej legitymacji. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce to zastrze\u017cenie przypomina teori\u0119 spiskow\u0105, chocia\u017c nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce okoliczno\u015bci pandemii, jak ka\u017cda inna sytuacja powszechnego chaosu, mog\u0105 by\u0107 i faktycznie s\u0105 wykorzystywane przez r\u00f3\u017cne grupy interes\u00f3w politycznych i gospodarczych dla ich w\u0142asnych cel\u00f3w. Nic nie wskazuje jednak, by sama szczepionka, poza dzia\u0142aniem zapobiegawczym, mia\u0142a mie\u0107 jeszcze inne, ukryte dzia\u0142anie. Dlatego pr\u00f3buj\u0105c odpowiedzie\u0107 na pytanie o moralny wymiar szczepie\u0144 przeciw COVID 19, tego typu zastrze\u017cenia mo\u017cna odsun\u0105\u0107 na bok jako drugorz\u0119dne.<\/p>\n
Powa\u017cniejsza jest druga grupa zastrze\u017ce\u0144. Obawy budzi przede wszystkim po\u015bpiech w dopuszczeniu do obrotu oraz fakt, \u017ce szczepionki s\u0105 na tyle nowatorskie, i\u017c nie spos\u00f3b w pe\u0142ni oszacowa\u0107 skutk\u00f3w ich podania. Dla szeregowego pacjenta niepokoj\u0105c\u0105 okoliczno\u015bci\u0105 mo\u017ce by\u0107 te\u017c fakt, \u017ce firmy produkuj\u0105ce szczepionki przeciw COVID 19 zosta\u0142y zwolnione z prawnej odpowiedzialno\u015bci za ich ewentualne skutki uboczne. Odmian\u0105 tego zastrze\u017cenia jest podejrzenie, \u017ce szczepienia dzia\u0142aj\u0105 negatywnie na p\u0142odno\u015b\u0107. Nie nale\u017cy bagatelizowa\u0107 ewentualnych negatywnych skutk\u00f3w zaszczepienia si\u0119. Podanie nie do ko\u0144ca i nie we wszystkich aspektach zbadanej szczepionki trzeba traktowa\u0107 jako rodzaj medycznego eksperymentu i dlatego szczepienie nie powinno by\u0107 obowi\u0105zkowe. Jednak sam fakt ryzyka nie jest tu niczym nadzwyczajnym. Ryzyko pojawia si\u0119 niemal\u017ce w ka\u017cdym przypadku powa\u017cnej operacji lub nawet za\u017cycia mocnych preparat\u00f3w leczniczych. Wiele z lek\u00f3w jest aplikowanych, mimo skutk\u00f3w ubocznych, gdy\u017c bez ich zastosowania nie by\u0142oby mo\u017cliwe wyleczenie jakiego\u015b schorzenia. Zatem powa\u017cne racje, a do takich nale\u017cy niew\u0105tpliwie ochrona najs\u0142abszych i zatrzymanie pandemii, mog\u0105 stanowi\u0107 moralnie dopuszczaln\u0105 motywacj\u0119 do poddania si\u0119 szczepieniu, mimo istniej\u0105cego ryzyka. Ostatecznie zatem r\u00f3wnie\u017c tego typu zastrze\u017cenia nie mog\u0105 by\u0107 uznane za decyduj\u0105ce o tym, \u017ce u\u017cycie szczepionki mia\u0142oby by\u0107 moralnie niedopuszczalne.<\/p>\n
Dla \u015bwiadomego chrze\u015bcijanina najpowa\u017cniejsze jest jednak trzecie zastrze\u017cenie, kt\u00f3re odnosi si\u0119 do sposobu produkcji szczepionek. Chodzi o wykorzystanie w procesie testowania i produkcji linii kom\u00f3rkowych, kt\u00f3re zosta\u0142y kiedy\u015b pozyskane z abortowanych p\u0142od\u00f3w ludzkich (same szczepionki takich kom\u00f3rek nie zawieraj\u0105). Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce katolik nie powinien wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 w powa\u017cnym moralnym z\u0142u, jakim jest aborcja. Pojawia si\u0119 zatem powa\u017cne pytanie, czy i w jakim zakresie u\u017cywanie wyprodukowanych w ten spos\u00f3b preparat\u00f3w by\u0142oby aktem wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w aborcji? Chocia\u017c akurat to konkretne pytanie jest stosunkowo nowe, to jednak nale\u017cy ono do pyta\u0144 zwi\u0105zanych z konfliktem sumienia, kt\u00f3re wielokrotnie pojawia\u0142y si\u0119 tak\u017ce w przesz\u0142o\u015bci. Katolicy nie \u017cyj\u0105 przecie\u017c na wyizolowanych wyspach zamieszka\u0142ych jedynie przez wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w, lecz w spo\u0142ecze\u0144stwie wielowyznaniowym, a czasami bezwyznaniowym i pod rz\u0105dami os\u00f3b nie troszcz\u0105cych si\u0119 zazwyczaj zbytnio o respektowanie zasad chrze\u015bcija\u0144skiej moralno\u015bci. W ramach refleksji teologicznomoralnej rozr\u00f3\u017cniano zawsze mi\u0119dzy wsp\u00f3\u0142prac\u0105 formaln\u0105 w z\u0142u (cooperatio formalis ad malum<\/em>) z jednej strony oraz wsp\u00f3\u0142prac\u0105 materialn\u0105 w z\u0142u (cooperatio materialis ad malum<\/em>) z drugiej. Ta pierwsza zachodzi wtedy, gdy kto\u015b popiera zamys\u0142 czynienia jakiego\u015b z\u0142a i wyra\u017ca to poparcie publicznie (np. poprzez g\u0142osowanie za ustawami prawnie sankcjonuj\u0105cymi jaki\u015b z\u0142y czyn). Taka forma wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w z\u0142u jest zawsze niemoralna. W przypadku wsp\u00f3\u0142pracy materialnej nale\u017cy dokona\u0107 dalszego rozr\u00f3\u017cnienia na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 materialn\u0105 bli\u017csz\u0105 i dalsz\u0105. Bli\u017csza<\/em> \u2013 to aktywne uczestniczenie w czynieniu z\u0142a. Na tyle bezpo\u015brednie, \u017ce bez niego to z\u0142o nie mog\u0142oby w og\u00f3le zosta\u0107 dokonane. R\u00f3wnie\u017c taka forma wsp\u00f3\u0142pracy w z\u0142u jest moralnie niedopuszczalna. Natomiast wsp\u00f3\u0142praca materialna dalsza<\/em> mo\u017ce by\u0107 moralnie dopuszczalna przy zachowaniu pewnych warunk\u00f3w. Nale\u017c\u0105 do nich np. powa\u017cny pow\u00f3d czy te\u017c brak alternatywy, kt\u00f3ra nie nosi\u0142aby znamion wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w z\u0142u. W odniesieniu do szczepie\u0144 przeciw COVID 19 poddanie si\u0119 szczepieniu nie oznacza wsp\u00f3\u0142pracy formalnej, je\u017celi tylko osoba wyra\u017ca jasno swoje stanowisko przeciwne aborcji. Nie jest to tak\u017ce wsp\u00f3\u0142praca materialna bli\u017csza, gdy\u017c nie zachodzi \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek mi\u0119dzy grzechem aborcji, pozyskaniem z tkanek z abortowanych p\u0142od\u00f3w i wykorzystaniem ich do bada\u0144 naukowych z jednej strony oraz u\u017cyciem wyprodukowanych na tej drodze szczepionek z drugiej. Brak \u015bcis\u0142ego zwi\u0105zku nie polega tu na odleg\u0142o\u015bci czasowej (aborcje, z kt\u00f3rych zosta\u0142y wytworzone linie kom\u00f3rkowe, u\u017cyte potem do badania i testowania szczepionek, zosta\u0142y przeprowadzone w drugiej po\u0142owie XX w.), ale o zwi\u0105zek moralny. Mo\u017cna zatem w przypadku poddania si\u0119 szczepieniu m\u00f3wi\u0107 jedynie o jakiej\u015b formie wsp\u00f3\u0142pracy materialnej dalszej, kt\u00f3ra nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z odpowiedzialno\u015bci\u0105 za grzech aborcji i pod pewnymi warunkami mo\u017ce by\u0107 moralnie dopuszczalna.<\/p>\n Komisja ds. Bioetyki Episkopatu Polski opublikowa\u0142a 23 grudnia 2020 r. specjalne o\u015bwiadczenie dotycz\u0105ce tego zagadnienia, w kt\u00f3rym formu\u0142uje warunki godziwo\u015bci moralnej szczepie\u0144. W dokumencie podkre\u015blono, \u017ce obecne dylematy moralne s\u0105 owocem wieloletniego lekcewa\u017cenia oraz przemilczania sprzeciwu wielu os\u00f3b zwracaj\u0105cych uwag\u0119 na wykorzystanie w badaniach nad r\u00f3\u017cnymi specyfikami medycznymi materia\u0142u ludzkiego pochodz\u0105cego z aborcji. Niewystarczaj\u0105cy by\u0142 tak\u017ce instytucjonalny nacisk na firmy korzystaj\u0105ce z tego materia\u0142u. St\u0105d konieczne jest publiczne ponowienie \u017c\u0105dania, aby w badaniach naukowych zaniecha\u0107 wykorzystania ludzkich tkanek pozyskanych w niegodziwy spos\u00f3b.<\/p>\n Jednocze\u015bnie dokument Komisji ds. Bioetyki KEP podkre\u015bla kluczowe znaczenie, jakie w kwestii szczepie\u0144 przys\u0142uguje sumieniu pojedynczego cz\u0142owieka. Z poczuciem odpowiedzialno\u015bci za zdrowie swoje i swoich bliskich, ale tak\u017ce z uwzgl\u0119dnieniem wymog\u00f3w solidarno\u015bci spo\u0142ecznej, a wi\u0119c wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci za dobro wsp\u00f3lne, ka\u017cdy powinien sam zadecydowa\u0107, czy jest got\u00f3w podda\u0107 si\u0119 szczepieniu (nr 18). Ostatecznie jednak uczynienie tego jest moralnie dopuszczalne. Jak stwierdzono w o\u015bwiadczeniu, \u201eka\u017cdy cz\u0142owiek, w tym katolik, mo\u017ce korzysta\u0107 ze szczepionek, nawet opracowanych z wykorzystaniem nieetycznie wytworzonych linii kom\u00f3rkowych, je\u017celi nie s\u0105 dost\u0119pne inne szczepionki niebudz\u0105ce takich zastrze\u017ce\u0144\u201d (nr 15).<\/p>\n Ks. Marian Machinek MSF<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Chrze\u015bcijanin nigdy nie powinien aktywnie i bezpo\u015brednio czyni\u0107 moralnego z\u0142a. Nie powinien te\u017c aktywnie i bezpo\u015brednio wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 z tymi, kt\u00f3rzy czyni\u0105 z\u0142o. Te dwie zasady stanowi\u0105 niezmienny punkt odniesienia dla wielu wsp\u00f3\u0142czesnych zagadnie\u0144 etycznych. Jednym z nich s\u0105 kontrowersje wok\u00f3\u0142 moralnego wymiaru szczepie\u0144 przeciw pandemii koronawirusa. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce szczepionki same w sobie stanowi\u0105 … <\/p>\n