Tegoroczna Wielkanoc jest prze\u017cywana przez wielu Polak\u00f3w w cieniu rosyjskiej napa\u015bci na Ukrain\u0119. Obecno\u015b\u0107 uchod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rzy znale\u017ali schronienie w wielu polskich rodzinach, pot\u0119guje jeszcze poczucie solidarno\u015bci i wsp\u00f3\u0142czucia. Do opinii publicznej docieraj\u0105 szczeg\u00f3\u0142y okrucie\u0144stw dokonywanych przez rosyjskich okupant\u00f3w na bezbronnych cywilach, jak te, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w Buczy. Kiedy widzi si\u0119 obrazy zam\u0119czonych cia\u0142, w sercu niemal\u017ce automatycznie pojawia si\u0119 gniew na oprawc\u00f3w i zrozumienie dla pragnienia odwetu. S\u0142ysz\u0105c w takim nastroju nawo\u0142ywania do wyrzeczenia si\u0119 ducha zemsty, cz\u0142owiek zaczyna si\u0119 gniewa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na formu\u0142uj\u0105cych takie opinie, podejrzewaj\u0105c, \u017ce stanowi\u0105 one jedynie pr\u00f3b\u0119 rozmywania prawdy o tym, kto tu jest oprawc\u0105, a kto ofiar\u0105. Jednak ostatecznie, gdy b\u0119dzie ju\u017c mo\u017cna patrze\u0107 na te wydarzenia z dalszej perspektywy i bez gwa\u0142townych emocji, pozostanie ta sama prawda, kt\u00f3ra sprawdza si\u0119 w odniesieniu do wszystkich wojen: trwa\u0142y pok\u00f3j mo\u017ce zosta\u0107 zbudowany jedynie na pojednaniu, a nienawi\u015b\u0107 niszczy w pierwszym rz\u0119dzie nie tych, ku kt\u00f3rym si\u0119 zwraca, ale tych, kt\u00f3rzy j\u0105 w swoich sercach piel\u0119gnuj\u0105. Czy jednak oznacza to, \u017ce Ukrai\u0144cy powinni w imi\u0119 pokoju i pojednania zaprzesta\u0107 oporu i pozwoli\u0107 si\u0119 ujarzmi\u0107 imperialnej Rosji? Nie, to by\u0142by ca\u0142kowicie b\u0142\u0119dny wniosek. Jak wi\u0119c podej\u015b\u0107 do tej wojny w duchu chrze\u015bcija\u0144skim?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Stanowisko katolickiej nauki spo\u0142ecznej wobec wojny zosta\u0142o kr\u00f3tko, ale bardzo trafnie uj\u0119te w Katechizmie Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego<\/em> w numerach 2302-2317. Zbrodniczy gniew i nienawi\u015b\u0107, kt\u00f3re s\u0105 zarzewiem ka\u017cdej wojny, zosta\u0142y tu okre\u015blone jako niemoralne. Odnosi si\u0119 to przede wszystkim do agresor\u00f3w, kt\u00f3rzy niszcz\u0105 pok\u00f3j i \u0142ami\u0105 istotne przykazanie Dekalogu \u201eNie zabijaj!\u201d Dlatego troska o pok\u00f3j, a tak\u017ce o jego niezb\u0119dne warunki, do kt\u00f3rych nale\u017cy ochrona d\u00f3br osoby ludzkiej oraz poszanowanie godno\u015bci os\u00f3b i narod\u00f3w, stanowi powa\u017cny moralny obowi\u0105zek ka\u017cdego chrze\u015bcijanina. Ko\u015bci\u00f3\u0142 stara si\u0119 czyni\u0107 wszystko, co mo\u017cliwe, by zapobiega\u0107 wojnom i nawo\u0142ywa\u0107 do pokoju. Wyrzeczenie si\u0119 ducha zemsty i nienawi\u015bci nie oznacza jednak absolutnego pacyfizmu. Prawd\u0105 jest, \u017ce w najnowszym nauczaniu Ko\u015bcio\u0142a zrezygnowano z dawnego poj\u0119cia \u201ewojny sprawiedliwej\u201d, By\u0142o to spowodowane m.in. rozwojem techniki wojennej. W obliczu destrukcyjnego potencja\u0142u dost\u0119pnej dzisiaj broni, ka\u017cda, nawet najbardziej lokalna konfrontacja mi\u0119dzy pa\u0144stwami, bardzo szybko rozlewa si\u0119 na s\u0105siednie regiony i staje si\u0119 konfliktem globalnym. W sytuacji \u015bcis\u0142ego powi\u0105zania komunikacyjnego i ekonomicznego wsp\u00f3\u0142czesnych pa\u0144stw, trudne do spe\u0142nienia sta\u0142 si\u0119 jeden z podstawowych warunk\u00f3w dawnej \u201eteorii wojny sprawiedliwej\u201d, jakim jest uzasadnione prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce przyst\u0105pienie do takiej wojny nie poci\u0105gnie za sob\u0105 jeszcze gorszych skutk\u00f3w, ni\u017c te, kt\u00f3rym zamierzano zapobiec. Jednak g\u0142\u00f3wnym powodem zdystansowania si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a do dawnej teorii wojny sprawiedliwej s\u0105 do\u015bwiadczenia ubieg\u0142ego stulecia. Pokazuj\u0105 one, \u017ce wojna nigdy nie b\u0119dzie sprawiedliwym \u015brodkiem walki nawet o s\u0142uszne i dobre sprawy, a jej bezpo\u015brednie i dalekosi\u0119\u017cne skutki s\u0105 zawsze tragiczne.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Chocia\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie m\u00f3wi ju\u017c o wojnie sprawiedliwej, nadal jednak u\u017cywa poj\u0119cia prawa do \u201ekoniecznej obrony\u201d, kt\u00f3rego nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 rz\u0105dom kraj\u00f3w zaatakowanych, je\u017celi tylko wyczerpane zostan\u0105 \u015brodki rokowa\u0144 pokojowych. Zar\u00f3wno w wymiarze osobistym, jak i spo\u0142ecznym, napadni\u0119temu wolno si\u0119 broni\u0107 przed niesprawiedliwym agresorem. Skoro istnieje prawo do uzasadnionej obrony, musi istnie\u0107 prawo do u\u017cycia odpowiednich po temu \u015brodk\u00f3w, a wi\u0119c prawo do u\u017cycia adekwatnej broni. Owszem, pojedyncza osoba mo\u017ce w stosunku do siebie samej ze wzgl\u0119du na swoje sumienie podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o rezygnacji ze zbrojnego oporu. Jednak ju\u017c w odniesieniu do innych os\u00f3b, za kt\u00f3re jest odpowiedzialna, nie mo\u017ce zwolni\u0107 si\u0119 z moralnego obowi\u0105zku ich ochrony. Obowi\u0105zkowi temu mo\u017cna oczywi\u015bcie zado\u015b\u0107uczyni\u0107 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b, anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w dzia\u0142ania obronne nawet wtedy, gdy kto\u015b ze wzgl\u0119du na sumienie nie chce si\u0119ga\u0107 po bro\u0144. Uprawniona obrona z u\u017cyciem si\u0142y militarnej musi zgodnie z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego spe\u0142nia\u0107 warunki, kt\u00f3re kiedy\u015b wi\u0105zano z poj\u0119ciem wojny sprawiedliwej: szkoda wyrz\u0105dzona przez napastnika musi by\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142a, powa\u017cna i niezaprzeczalna, musz\u0105 zosta\u0107 wyczerpane \u015brodki pokojowych rokowa\u0144, musi istnie\u0107 uzasadniona perspektywa powodzenia takiej obrony oraz u\u017cycie broni nie mo\u017ce prowadzi\u0107 do jeszcze wi\u0119kszego z\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Jest jeszcze jeden szczeg\u00f3\u0142 w katolickim stanowisku wobec wojny, kt\u00f3ry warto zauwa\u017cy\u0107. W Katechizmie<\/em> sformu\u0142owano go tak: \u201eGdyby na nieszcz\u0119\u015bcie ju\u017c do wojny dosz\u0142o, nie wszystko tym samym staje si\u0119 mi\u0119dzy walcz\u0105cymi stronami dopuszczalne\u201d (KKK nr\u00a0 2312). W tym enigmatycznym zdaniu zawarto dawne rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy ius ad bellum<\/em> (prawo do wojny) a ius in bello<\/em> (prawo w czasie wojny). Do\u015bwiadczenie dawnych i nowych wojen pokazuje, \u017ce \u017co\u0142nierze po r\u00f3\u017cnych stronach konfliktu zachowuj\u0105 si\u0119 czasem tak, jakby udzia\u0142 w wojnie, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017caj\u0105 za uzasadnion\u0105, zwalnia\u0142 ich od przestrzegania jakichkolwiek norm moralnych. W takiej sytuacji szybko ujawniaj\u0105 si\u0119 najgorsze ludzkie instynkty i ludzie staj\u0105 si\u0119 bestiami, kt\u00f3re zn\u0119caj\u0105 si\u0119, torturuj\u0105, morduj\u0105, gwa\u0142c\u0105 i pope\u0142niaj\u0105 najgorsze zbrodnie wobec cywil\u00f3w i wzi\u0119tych do niewoli \u017co\u0142nierzy wroga. Chocia\u017c jednym z czynnik\u00f3w popychaj\u0105cych ludzi do takich zbrodni jest poczucie bezkarno\u015bci i przekonanie, \u017ce zwyci\u0119zcy nie b\u0119d\u0105 s\u0105dzeni, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej sprawcy b\u0119d\u0105 musieli odpowiedzie\u0107 za swoje zbrodnie. \u017baden trybuna\u0142 \u015bwiata nie mo\u017ce zwolni\u0107 kogokolwiek, niezale\u017cnie po jakiej stronie konfliktu stoi, od odpowiedzialno\u015bci moralnej i prawnej za takie czyny. W tocz\u0105cym si\u0119 konflikcie na Ukrainie \u017co\u0142nierze rosyjscy okryli si\u0119 ha\u0144b\u0105, dokonuj\u0105c tego rodzaju okrucie\u0144stw. Niechlubnym symbolem bestialstwa Rosjan pozostan\u0105 zbrodnie na cywilach ujawnione m.in. w Buczy. Nale\u017cy modli\u0107 si\u0119 i ufa\u0107 , \u017ce poczucie ukrai\u0144skich obro\u0144c\u00f3w, \u017ce bior\u0105 udzia\u0142 jak najbardziej uzasadnionej batalii obronnej oraz \u017ce broni\u0105c swojej niepodleg\u0142o\u015bci oraz swoich rodzin, spe\u0142niaj\u0105 szczytny moralny obowi\u0105zek, nigdy nie przekszta\u0142ci si\u0119 w nienawi\u015b\u0107 wobec wroga popychaj\u0105c\u0105 do odpowiadania bestialstwem na bestialstwo i okrucie\u0144stwem na okrucie\u0144stwo. To stanowi najbardziej toksyczny, dalekosi\u0119\u017cny skutek ka\u017cdej wojny, kt\u00f3ry nie tylko zatruwa ludzkie serca na pokolenia, ale \u2013 piel\u0119gnowany i podsycany przez nieprzerwany \u0142a\u0144cuch krzywdy i zemsty \u2013 stanowi zarzewie nowych wojen. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n\n\n\n Ks. Marian Machinek MSF<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tegoroczna Wielkanoc jest prze\u017cywana przez wielu Polak\u00f3w w cieniu rosyjskiej napa\u015bci na Ukrain\u0119. Obecno\u015b\u0107 uchod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rzy znale\u017ali schronienie w wielu polskich rodzinach, pot\u0119guje jeszcze poczucie solidarno\u015bci i wsp\u00f3\u0142czucia. Do opinii publicznej docieraj\u0105 szczeg\u00f3\u0142y okrucie\u0144stw dokonywanych przez rosyjskich okupant\u00f3w na bezbronnych cywilach, jak te, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w Buczy. Kiedy widzi si\u0119 obrazy zam\u0119czonych cia\u0142, w … <\/p>\n