W mojej pami\u0119ci na zawsze pozostanie niezwykle mocne wspomnienie pewnej Eucharystii. Zosta\u0142a odprawiona wieczorem 8 kwietnia 2005 r., a wi\u0119c w dniu pogrzebu Jana Paw\u0142a II, na sporym placu w kampusie akademickim w Olsztynie-Kortowie. Kiedy powoli gas\u0142o s\u0142o\u0144ce, na placu zap\u0142on\u0119\u0142y tysi\u0105ce \u015bwiec. Morze ludzkich g\u0142\u00f3w nie by\u0142o o\u015bwiecone \u017cadnym innym \u015bwiat\u0142em. Atmosfera by\u0142a wyj\u0105tkowa: g\u0142\u0119boka cisza, przerywana tekstami liturgicznymi oraz \u015bpiewem scholi akademickiej. Na Eucharysti\u0119 przybyli nie tylko studenci i nauczyciele akademiccy, ale tak\u017ce w\u0142adze Uniwersytetu Warmi\u0144sko-Mazurskiego. W tych dniach pojawia\u0142o si\u0119 wiele takich spontanicznych inicjatyw. W jednym z kilkunastopi\u0119trowych blok\u00f3w \u2013 akademik\u00f3w, znajduj\u0105cych si\u0119 w centrum Olsztyna, studenci um\u00f3wili si\u0119 i wieczorem powygaszali \u015bwiat\u0142a w niekt\u00f3rych oknach, tak, \u017ce pozosta\u0142e o\u015bwietlone okna tworzy\u0142y napis \u201eJPII\u201d \u00a0wielko\u015bci kilku pi\u0119ter.<\/p>\n
Kiedy dzisiaj wspomina si\u0119 te chwile sprzed osiemnastu lat, wydaje si\u0119, \u017ce by\u0142a to jakby zupe\u0142nie inna epoka w por\u00f3wnaniu z pocz\u0105tkiem roku 2023. Fala hejtu i niech\u0119ci, nieskrywanej wr\u0119cz nienawi\u015bci wobec osoby Jana Paw\u0142a II opanowa\u0142a polskie media oraz portale internetowe i spo\u0142eczno\u015bciowe, zwielokrotniona w wypowiedziach cz\u0119\u015bci dziennikarzy, polityk\u00f3w i celebryt\u00f3w. Podnoszone zarzuty maj\u0105 by\u0107 \u201eca\u0142\u0105 prawd\u0105\u201d o Karolu Wojtyle, kt\u00f3ra uniewa\u017cnia jakiekolwiek jego dokonania i ca\u0142kowicie go dyskredytuje. Mia\u0142 on ukrywa\u0107 pedofil\u00f3w w sutannach jeszcze w czasie sprawowania urz\u0119du biskupa krakowskiego, czyli w latach 1964-1978. Cie\u0144 zostaje rzucony na ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, bo przecie\u017c Jan Pawe\u0142 II zosta\u0142 zaliczony do grona \u015bwi\u0119tych tego Ko\u015bcio\u0142a. Podnosz\u0105 si\u0119 g\u0142osy nawo\u0142uj\u0105ce do \u201eodmitologizowania\u201d postaci polskiego papie\u017ca, jak to si\u0119 m\u00f3wi \u2013 do \u201dodjanopawlenia\u201d polskiej rzeczywisto\u015bci, co oznacza po prostu odarcie go z jakiegokolwiek szacunku i czci, a wraz z nim \u2013 zdyskredytowanie polskiego Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
Pomijaj\u0105c na chwil\u0119 napastliwy j\u0119zyk i \u015bwi\u0119te oburzenie, z jakim przedstawia si\u0119 dzi\u015b szczeg\u00f3\u0142y \u00f3wczesnych, rzekomo skandalicznych decyzji Wojty\u0142y, warto spojrze\u0107 krytycznie na spos\u00f3b relacjonowania fakt\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci. W obecnej antypapieskiej narracji mamy\u00a0 do czynienia z dwoma karygodnymi b\u0142\u0119dami, kt\u00f3rych nie mo\u017ce nie dostrzega\u0107 \u017caden krytyczny obserwator, kt\u00f3ry ma cho\u0107 odrobin\u0119 \u015bwiadomo\u015bci historycznej. Pierwszym jest b\u0142\u0105d anachronizmu. S\u0142owo to ma wiele znacze\u0144, ale w omawianym kontek\u015bcie oznacza interpretowanie fakt\u00f3w z odleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci bez uwzgl\u0119dnienia ich historycznego kontekstu oraz ocenianie ich wed\u0142ug wiedzy i standard\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Wskazywanie na ten b\u0142\u0105d wcale nie oznacza ch\u0119ci ukrywania przesz\u0142o\u015bci. Chodzi jedynie o rzetelno\u015b\u0107 w prezentowaniu wydarze\u0144 sprzed pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat. W \u015bwietle dzisiejszej wiedzy<\/em> psychologicznej o nieskuteczno\u015bci terapii pedofilii, ale tak\u017ce o dramatycznych skutkach w psychice os\u00f3b, kt\u00f3re by\u0142y molestowane w dzieci\u0144stwie, \u015brodki podj\u0119te przed pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu laty przez Wojty\u0142\u0119, a wi\u0119c kary suspensy dla sprawc\u00f3w, wysy\u0142anie ich na pokut\u0119 kanoniczn\u0105, po kt\u00f3rej umo\u017cliwiano im dalsza prac\u0119 duszpastersk\u0105 w innym miejscu, czy te\u017c zakaz pracy w diecezji, bez dalszego badania losu takiej osoby, by\u0142y niew\u0105tpliwie niewystarczaj\u0105ce, niew\u0142a\u015bciwe, wr\u0119cz b\u0142\u0119dne. Czy by\u0142y takimi tak\u017ce w \u015bwietle wiedzy i \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej lat siedemdziesi\u0105tych<\/em>? Czy mo\u017cna by\u0142o oczekiwa\u0107 od biskupa jakiej\u015b innej reakcji w czasach, gdy zgodnie z \u00f3wczesn\u0105 wiedz\u0105 psychologiczn\u0105 pedofilia mog\u0142a by\u0107 poddawana skutecznej terapii, a sprawcom, kt\u00f3rzy si\u0119 takiej terapii poddali, nierzadko wystawiano za\u015bwiadczenia o skutecznym jej zako\u0144czeniu i zdolno\u015bci do pracy? W\u0142a\u015bnie lata siedemdziesi\u0105te XX w., w kt\u00f3rych Wojty\u0142a by\u0142 metropolit\u0105 krakowskim, by\u0142y czasem, w kt\u00f3rym np. francuskie elity intelektualne (m.in. Simone de Beauvoir, Jean Paul Sartre czy Jacques Derrida) protestowa\u0142y publicznie przeciw poci\u0105ganiu pedofil\u00f3w do odpowiedzialno\u015bci karnej, w Stanach Zjednoczonych zak\u0142adano stowarzyszenia propaguj\u0105ce seks z dzie\u0107mi, a w programach wielu europejskich partii lewicowych (np. w Niemczech) oficjalnie widnia\u0142o \u017c\u0105danie depenalizacji pedofilii. Nie spos\u00f3b w tym kontek\u015bcie nie zapyta\u0107 tak\u017ce o to, jak zachowywali si\u0119 inni prze\u0142o\u017ceni spoza Ko\u015bci\u00f3\u0142 wobec sprawc\u00f3w molestowania nieletnich, np. w szko\u0142ach czy klubach sportowych? Czy s\u0105 tam przyk\u0142ady zdecydowanych zachowa\u0144, kt\u00f3re odpowiada\u0142yby dzisiejszym standardom? Czy Wojty\u0142a reprezentowa\u0142 karygodne standardy Ko\u015bcio\u0142a \u2013 instytucji, kt\u00f3ra dba\u0142a jedynie o swoje dobre imi\u0119, czy te\u017c analogicznie post\u0119powano tak\u017ce w innych instytucjach? Trzeba te\u017c zapyta\u0107, komu Wojty\u0142a mia\u0142by donie\u015b\u0107 o fakcie moralnych zachowa\u0144 kap\u0142an\u00f3w? \u00d3wczesnej w\u0142adzy ludowej i dzia\u0142aj\u0105cej pod jej auspicjami \u00f3wczesnej prokuraturze? A mo\u017ce dziennikarzom „Trybuny Ludu”,”Trybuny Robotniczej”, b\u0105d\u017a telewizyjnego „Monitora”? Zapominanie o tym historycznym kontek\u015bcie wykrzywia perspektyw\u0119 i ostatecznie krzywdzi osoby, kt\u00f3re wtedy \u017cy\u0142y i podejmowa\u0142y decyzje, jakich wymaga\u0142y piastowane przez nich urz\u0119dy. \u00a0Czy rzeczywi\u015bcie \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 papie\u017ca mia\u0142aby polega\u0107 na jego nieomylno\u015bci lub wszechwiedzy, kt\u00f3ra by przekracza\u0142a bariery czasu?<\/p>\n Jest jeszcze drugi b\u0142\u0105d, zwi\u0105zany z czym\u015b, co uwa\u017cni obserwatorzy prognozowali bezpo\u015brednio po upadku komunizmu w Polsce. Ostrzegano wtedy przed tym, aby przysz\u0142e pokolenia nie przej\u0119\u0142y narracji, kt\u00f3r\u0105 pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 propaganda partyjna. By\u0142oby to, jak twierdzono, pogrobowe zwyci\u0119stwo ideologii komunistycznej. Chodzi\u0142o szczeg\u00f3lnie o to, aby do dokument\u00f3w wytworzonych przez s\u0142u\u017cb\u0119 bezpiecze\u0144stwa, a szczeg\u00f3lnie przez ludzi, kt\u00f3rzy zostali przez t\u0119 s\u0142u\u017cb\u0119 z\u0142amani, zwerbowani i stali si\u0119 agentami (np. agentami w sutannach), podchodzi\u0107 z du\u017c\u0105 doz\u0105 krytycyzmu. Niestety, ta obawa staje si\u0119 na naszych oczach rzeczywisto\u015bci\u0105. Zapisy rozm\u00f3w os\u00f3b skorumpowanych, nierzadko skonfliktowanych z ko\u015bcielnymi prze\u0142o\u017conymi, z prowadz\u0105cymi ich esbekami oraz ich donosy, s\u0105 bezkrytycznie traktowane jako wiarygodne \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne. Ich wizja rzeczywisto\u015bci jest traktowana jako miarodajna, natomiast wszelkie postulaty kontekstowego spojrzenia s\u0105 postrzegane jako pr\u00f3ba tuszowania haniebnych czyn\u00f3w ludzi Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n Dla wielu wierz\u0105cych katolik\u00f3w ta nowa fala nienawi\u015bci wobec osoby Jana Paw\u0142a II jest kolejnym bolesnym do\u015bwiadczeniem, nie pierwszym i zapewne nie ostatnim. Trudno by\u0107 tak naiwnym, \u017ceby nie dostrzec tego, \u017ce pragnienie wyja\u015bnienia przesz\u0142o\u015bci \u2013 samo w sobie jak najbardziej w\u0142a\u015bciwe i nie budz\u0105ce zastrze\u017ce\u0144 \u2013 sprz\u0119g\u0142o si\u0119 w obecnej nagonce z pragnieniem wyszydzenia ludzi Ko\u015bcio\u0142a. Efektem b\u0119dzie wzmocnienie uprzedze\u0144 wobec Ko\u015bcio\u0142a i g\u0142\u0119biej \u2013 wobec wiary katolickiej oraz stworzenie stereotypu \u2013 niemal\u017ce automatycznego skojarzenia kap\u0142a\u0144skiej sutanny z grzechem pedofilii. Czy podnoszony s\u0142usznie postulat rzetelnego przebadania dost\u0119pnych \u017ar\u00f3de\u0142 w kontek\u015bcie czas\u00f3w, w kt\u00f3rych powsta\u0142y, mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do korekty tej skrzywionej perspektywy?<\/p>\n Ks. Marian Machinek MSF<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W mojej pami\u0119ci na zawsze pozostanie niezwykle mocne wspomnienie pewnej Eucharystii. Zosta\u0142a odprawiona wieczorem 8 kwietnia 2005 r., a wi\u0119c w dniu pogrzebu Jana Paw\u0142a II, na sporym placu w kampusie akademickim w Olsztynie-Kortowie. Kiedy powoli gas\u0142o s\u0142o\u0144ce, na placu zap\u0142on\u0119\u0142y tysi\u0105ce \u015bwiec. Morze ludzkich g\u0142\u00f3w nie by\u0142o o\u015bwiecone \u017cadnym innym \u015bwiat\u0142em. Atmosfera by\u0142a wyj\u0105tkowa: … <\/p>\n