W jednym z wywiad\u00f3w udzielonych na pocz\u0105tku 2024 r. dla programu w\u0142oskiej telewizji \u201eChe Tempo Che Fa\u201d papie\u017c Franciszek stwierdzi\u0142, \u017ce lubi wyobra\u017ca\u0107 sobie, i\u017c piek\u0142o jest puste. Jak zaznaczy\u0142, jego wyobra\u017cenie nie jest dogmatem wiary, ale wyrazem jego osobistej nadziei i pragnienia. To osobiste przekonanie harmonizuje z g\u0142\u00f3wnym motywem nauczania papie\u017ca, jakim jest mi\u0142osierdzie Bo\u017ce wobec wszystkich. Skoro \u201eMi\u0142osierdzie to imi\u0119 Boga\u201d, jak g\u0142osi tytu\u0142 innego, wydanego w formie ksi\u0105\u017ckowej w 2016 r. wywiadu Franciszka, to mi\u0142osierdzie to nie mo\u017ce mie\u0107 \u017cadnych granic.\u00a0 O ile jednak bezgraniczno\u015b\u0107 Bo\u017cego mi\u0142osierdzia nale\u017cy faktycznie do centralnych przekona\u0144 chrze\u015bcija\u0144skiej wiary, to\u00a0 teza o pustym piekle ju\u017c do nich nie nale\u017cy. Jak to ma miejsce w odniesieniu do wielu innych temat\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej debaty o wierze chrze\u015bcija\u0144skiej, sceptycyzm wobec twierdzenia o pustym piekle bywa krytykowany jako wyraz rygoryzmu, wykrzywionego i jednostronnego obrazu Boga jako surowego S\u0119dziego, a nawet jako dow\u00f3d resentymentu wobec tych, kt\u00f3ry nie przejmuj\u0105 si\u0119 zbytnio wiar\u0105 i \u017cyj\u0105, jakby Boga nie by\u0142o. Taka ocena jest jednak zbyt pochopna i beznadziejnie powierzchowna, bo problem jest o wiele powa\u017cniejszy.<\/p>\n
Najpierw warto wskaza\u0107 na fakt, \u017ce papie\u017c Franciszek nie jest ani pierwszym, ani te\u017c jedynym w\u015br\u00f3d teolog\u00f3w i pasterzy Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry wysuwa tez\u0119 o pustym piekle. Jednym z najbardziej eksponowanych katolickich teolog\u00f3w, g\u0142osz\u0105cych podobne pogl\u0105dy, by\u0142 Hans Urs von Balthasar (1905-1988). Ten szwajcarski teolog k\u0142ad\u0142 w swojej interpretacji nacisk na teksty Nowego Testamentu m\u00f3wi\u0105ce o tym, \u017ce B\u00f3g pragnie zbawienia wszystkich<\/em> i \u017ce \u015bmier\u0107 Chrystusa przynios\u0142a zbawienie ca\u0142emu<\/em> rodzajowi ludzkiemu. Jest ich wystarczaj\u0105co wiele, by stanowi\u0142y pewnego rodzaju przeciwwag\u0119 dla tych fragment\u00f3w nowotestamentowych, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o podw\u00f3jnym kresie dziej\u00f3w ludzkich: zbawieniu sprawiedliwych i pot\u0119pieniu niesprawiedliwych. Wniosek, jaki von Balthasar wyprowadza ze swej teologicznej refleksji jest taki, \u017ce dokonane w Chrystusie dzie\u0142o pojednania Boga z cz\u0142owiekiem zako\u0144czy\u0142o si\u0119 sukcesem i \u017ce ostatecznie Chrystus przyci\u0105gnie wszystkich do siebie (por. J 12, 32) bo definitywnie zwyci\u0119\u017cy\u0142 wszystkie wrogie Mu si\u0142y.<\/p>\n Mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce B\u00f3g zdo\u0142a dotrze\u0107 ze swoim zaproszeniem nawet do najbardziej zatwardzia\u0142ych grzesznik\u00f3w, jest oczywi\u015bcie ca\u0142kowicie zgodne z tym, czego naucza\u0142 Jezus.\u00a0 Prywatnemu wyobra\u017ceniu papie\u017ca Franciszka mo\u017ce przyj\u015b\u0107 w sukurs jeszcze inne (prywatne) wyobra\u017cenie, \u017ce u samego kresu ludzkiego \u017cycia, wtedy, gdy ustaj\u0105 ostatnie oddechy umieraj\u0105cego, B\u00f3g raz jeszcze z ca\u0142\u0105 swoj\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 zwraca si\u0119 ku niemu, by zaprosi\u0107 go do dokonaniu wybory nieba. I mo\u017cna niew\u0105tpliwie mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce B\u00f3g w ten spos\u00f3b dotrze ze swoim zaproszeniem do wielu, kt\u00f3rzy po ludzku s\u0105dz\u0105c w \u017caden spos\u00f3b nie zas\u0142u\u017cyli na niebo. Czy jednak wynika st\u0105d, \u017ce B\u00f3g na pewno przekona ka\u017cdego? I czy mo\u017cna uzale\u017cnia\u0107 \u201esukces\u201d Dzie\u0142a Odkupienia i wiar\u0119 w bezgraniczno\u015b\u0107 Bo\u017cego mi\u0142osierdzia od wyobra\u017cenia, \u017ce B\u00f3g oka\u017ce si\u0119 w tym stuprocentowo skuteczny? Ot\u00f3\u017c nie! Gdyby tak by\u0142o, oznacza\u0142oby to, \u017ce B\u00f3g ostatecznie musia\u0142by post\u0105pi\u0107 z niekt\u00f3rymi lud\u017ami tak, jak post\u0119puje rodzic z niedojrza\u0142ymi dzie\u0107mi, kt\u00f3re si\u0119 upieraj\u0105, by pcha\u0107 si\u0119 w niebezpieczne sytuacje: mimo g\u0142o\u015bnych protest\u00f3w bierze je na r\u0119ce i zanosi w bezpieczne miejsce. O ile w stosunku do dzieci bywa to sensowne i jest niejednokrotnie jedynym wyj\u015bciem z dramatycznej sytuacji, to w stosunku do wolnych, dojrza\u0142ych istot ludzkich oznacza\u0142oby zanegowanie ich mo\u017cliwo\u015bci wolnego wyboru.<\/p>\n Wolno\u015b\u0107 jest kluczowym Bo\u017cym darem sprawiaj\u0105cym, \u017ce nie jeste\u015bmy marionetkami w teatrzyku Boga, ale \u015bwiadomymi i wolnymi istotami, kt\u00f3re mog\u0105 naprawd\u0119 decydowa\u0107 o swoim losie. To, prawda, \u017ce decyzje ludzkie nie s\u0105 nigdy stuprocentowo wolne, bo cz\u0142owiek bywa ograniczony wielorakimi determinantami. Nie s\u0105 te\u017c nigdy stuprocentowo \u015bwiadome, gdy\u017c nikt nie ma pe\u0142nej wiedzy o wszystkich okoliczno\u015bciach i skutkach swoich wybor\u00f3w. S\u0105 jednak na tyle \u015bwiadome i na tyle wolne, \u017ceby cz\u0142owiek mia\u0142 poczucie sprawczo\u015bci i \u017ceby m\u00f3g\u0142 ponosi\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za swoje post\u0119powanie. Jedynie pod tym warunkiem ludzkie decyzje i wybory maj\u0105 swoj\u0105 wag\u0119 i znaczenie. Je\u017celi ostatecznie cz\u0142owiek nie ponosi\u0142by za nie odpowiedzialno\u015bci, to nie tylko heroiczne czyny oraz codzienne zmagania o dobro, ale tak\u017ce bezmiar krzywd i z\u0142a wyrz\u0105dzonego bli\u017anim, by\u0142yby w\u0142a\u015bciwie jedynie dwoma r\u00f3wnowa\u017cnymi sposobami ludzkich zachowa\u0144.<\/p>\n Kluczowe jest jednak to, \u017ce bez wolno\u015bci nie ma prawdziwej mi\u0142o\u015bci. Paradoksalnie wi\u0119c mo\u017cliwo\u015b\u0107 odrzucenia zbawienia (a wi\u0119c mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia piek\u0142a) wynika bezpo\u015brednio z tego, \u017ce B\u00f3g jest Mi\u0142o\u015bci\u0105. Gdyby B\u00f3g chcia\u0142 cz\u0142owieka, wbrew jego wolnej decyzji, sk\u0142oni\u0107 do mi\u0142o\u015bci poprzez podst\u0119p lub \u2013 co gorsza \u2013 zmusi\u0107 go do niej, trudno by\u0142oby my\u015ble\u0107 o Nim jako o Kim\u015b, kto traktuje swoje stworzenia powa\u017cnie. Obdarzenie cz\u0142owieka prawdziw\u0105 wolno\u015bci\u0105 stanowi\u0142o od pocz\u0105tku ryzyko, bo do istoty wolno\u015bci nale\u017cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 odrzucenia Boga. I chocia\u017c jest to tragiczna mo\u017cliwo\u015b\u0107, przekre\u015blaj\u0105ca ca\u0142y sens ludzkiego \u017cycia, nie mo\u017cna cz\u0142owiekowi zabroni\u0107 wybrania jej, je\u015bli nie chce si\u0119 jednocze\u015bnie zniweczy\u0107 jego wolno\u015bci.<\/p>\n Ks. Marian Machinek MSF<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W jednym z wywiad\u00f3w udzielonych na pocz\u0105tku 2024 r. dla programu w\u0142oskiej telewizji \u201eChe Tempo Che Fa\u201d papie\u017c Franciszek stwierdzi\u0142, \u017ce lubi wyobra\u017ca\u0107 sobie, i\u017c piek\u0142o jest puste. Jak zaznaczy\u0142, jego wyobra\u017cenie nie jest dogmatem wiary, ale wyrazem jego osobistej nadziei i pragnienia. To osobiste przekonanie harmonizuje z g\u0142\u00f3wnym motywem nauczania papie\u017ca, jakim jest mi\u0142osierdzie … <\/p>\n