{"id":1691,"date":"2024-05-17T15:14:58","date_gmt":"2024-05-17T13:14:58","guid":{"rendered":"https:\/\/machinek.pl\/?p=1691"},"modified":"2024-05-17T15:14:58","modified_gmt":"2024-05-17T13:14:58","slug":"niewygodna-zasada-subsydiarnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/machinek.pl\/?p=1691","title":{"rendered":"Niewygodna zasada subsydiarno\u015bci"},"content":{"rendered":"

Chocia\u017c s\u0142owo \u201esubsydiarno\u015b\u0107\u201d mo\u017ce nie by\u0107 powszechnie znane, to jego polski synonim \u2013 \u201epomocniczo\u015b\u0107\u201d b\u0119dzie ju\u017c zapewne \u0142atwiejszy do zrozumienia. Zasada subsydiarno\u015bci, czyli pomocniczo\u015bci nale\u017cy do podstawowych zasad katolickiej nauki spo\u0142ecznej. Zgodnie z ni\u0105 \u2013 jak czytamy w Kompendium Nauki Spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a<\/em> \u2013 \u201ewszystkie spo\u0142eczno\u015bci wy\u017cszego szczebla powinny przyj\u0105\u0107 postaw\u0119 pomocy (\u00absubsidium\u00bb) najmniejszym, a wiec postaw\u0119 nastawion\u0105 na ich wspieranie, popieranie i rozw\u00f3j\u201d (nr 186). Innymi s\u0142owy, silniejsze i nadrz\u0119dne spo\u0142eczno\u015bci i instytucje nie powinny odbiera\u0107 kompetencji spo\u0142eczno\u015bciom s\u0142abszym i podporz\u0105dkowanym oraz przejmowa\u0107 ich funkcji, poza sytuacjami wyj\u0105tkowymi, w kt\u00f3rych te ostatnie nie s\u0105 w stanie same sprosta\u0107 swoim zadaniom. Chocia\u017c zasada subsydiarno\u015bci nale\u017cy do zasad nauczanych i popieranych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142, nie wynika ona bezpo\u015brednio z prawd wiary, ale raczej z wielowiekowego do\u015bwiadczenia i nale\u017cy do oczywistych prawide\u0142 w obszarze spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Dla ka\u017cdego spo\u0142ecze\u0144stwa wielo\u015b\u0107 relacji, kt\u00f3re powstaj\u0105 dzi\u0119ki kreatywno\u015bci \u015bwiadomych swojej podmiotowo\u015bci obywateli, decyduje o \u017cywotno\u015bci ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, stanowi\u0105c podstaw\u0119 dla autentycznej wsp\u00f3lnoty os\u00f3b. Potrzeba swobodnego tworzenia takiej sieci relacji wynika po prostu ze spo\u0142ecznej natury cz\u0142owieka.<\/p>\n

Niezb\u0119dnym warunkiem zachowania zasady subsydiarno\u015bci jest gotowo\u015b\u0107 struktur nadrz\u0119dnych do samoograniczania si\u0119 w ingerowaniu w t\u0105 tw\u00f3rcz\u0105 podmiotowo\u015b\u0107 obywatela. Celem struktur nadrz\u0119dnych nie jest wyr\u0119czanie obywatela lub niewielkich grup obywateli, ale wspieranie ich w samodzielnej realizacji ich cel\u00f3w. Taki jest te\u017c sens istnienia pa\u0144stwa. Je\u015bli nie ma to by\u0107 pa\u0144stwo dysfunkcyjne czy totalitarne, to podstawow\u0105 zasad\u0105, na kt\u00f3rej si\u0119 musi opiera\u0107, jest prymat osoby. Pa\u0144stwo istnieje dla os\u00f3b, by umo\u017cliwi\u0107 i u\u0142atwi\u0107 im osi\u0105gni\u0119cie ich w\u0142asnej doskona\u0142o\u015bci, a nie osoby dla pa\u0144stwa. Pa\u0144stwo musi oczywi\u015bcie aktywnie wspiera\u0107 swoich obywateli i spo\u0142eczno\u015bci ni\u017cszego szczebla w tym, czego same nie s\u0105 w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107. Kiedy jednak zasada subsydiarno\u015bci zostaje podwa\u017cona lub ograniczona, mo\u017cliwo\u015bci wolnego rozwoju jednostek i mniejszych spo\u0142eczno\u015bci s\u0105 zaw\u0119\u017cone, a czasami wr\u0119cz wykluczone, co prowadzi do degradacji ca\u0142ej tkanki spo\u0142ecznej.<\/p>\n

Jednym z obszar\u00f3w, w kt\u00f3rych dochodzi obecnie do \u0142amania zasady subsydiarno\u015bci jest obszar relacji mi\u0119dzy pa\u0144stwem a rodzin\u0105. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce pa\u0144stwo powinno aktywnie wspiera\u0107 rodzin\u0119 jako podstawow\u0105 kom\u00f3rk\u0119 spo\u0142eczn\u0105. W ramach obecnej struktury spo\u0142ecznej wiele przeci\u0119tnych rodzin nie jest w stanie sprosta\u0107 wyzwaniom finansowym, ale tak\u017ce edukacyjnym, jakie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 np. z odpowiednim wykszta\u0142ceniem dzieci. Efektywna pomoc i wsparcie nie mo\u017ce jednak oznacza\u0107 d\u0105\u017cenia do przej\u0119cia przez pa\u0144stwo zada\u0144 i obowi\u0105zk\u00f3w rodzic\u00f3w. Dzieje si\u0119 tak na przyk\u0142ad, gdy rz\u0105dz\u0105cy chc\u0105 wyrugowa\u0107 lekcje religii ze szk\u00f3\u0142, a jednocze\u015bnie zmierzaj\u0105 do wprowadzenia jako obowi\u0105zkowych zideologizowanych program\u00f3w nauczania w zakresie wychowania seksualnego. Oznacza to nie tylko zanegowanie zasady subsydiarno\u015bci, ale tak\u017ce naruszenie podstawowego prawa rodzic\u00f3w do wychowania w\u0142asnych dzieci zgodnie z w\u0142asnymi przekonaniami.<\/p>\n

Zasada subsydiarno\u015bci okazuje si\u0119 by\u0107 tak\u017ce niewygodn\u0105 przeszkod\u0105 dla tych struktur mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3re z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w usi\u0142uj\u0105 zminimalizowa\u0107 znaczenie suwerenno\u015bci pa\u0144stw narodowych. Podmiotowo\u015b\u0107 pa\u0144stw narodowych, w ramach kt\u00f3rej ich obywatele sami decyduj\u0105 o kszta\u0142cie ich spo\u0142ecze\u0144stw, zostaje naruszona przez d\u0105\u017cenie do ich marginalizacji np. w ramach projektu stworzenia jednego pa\u0144stwa europejskiego. Taka wizja, forsowana obecnie przez wiod\u0105ce si\u0142y w ramach Unii Europejskiej, oznacza\u0142aby przekazanie kluczowych prerogatyw pa\u0144stwa narodowego strukturom ponadnarodowym. Nie spos\u00f3b oczywi\u015bcie negowa\u0107 znaczenia wsp\u00f3lnoty narod\u00f3w dla rozwoju gospodarczego i spo\u0142ecznego poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw, ale tak\u017ce w dziedzinie zwalczania globalnej przest\u0119pczo\u015bci. Je\u015bli jednak Unia Europejska usi\u0142uje w imi\u0119 tzw. europejskich warto\u015bci wymusi\u0107 konkretne decyzje poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw, np. poprzez reglamentacj\u0119 dotacji finansowych, oznacza to ra\u017c\u0105ce naruszenie zasady subsydiarno\u015bci.<\/p>\n

Zasada ta zostaje naruszona tak\u017ce poprzez pr\u00f3by nacisku na demokratycznie wybrane rz\u0105dy poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w ze strony globalnie dzia\u0142aj\u0105cych organizacji pozarz\u0105dowych. Jest to widoczne szczeg\u00f3lnie w takich obszarach \u017cycia spo\u0142ecznego, jak legislacja dotycz\u0105ca ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny, wspomaganego rozrodu, aborcji czy te\u017c niekt\u00f3rych kwestii ekologicznych. Organizacje te najpierw formu\u0142uj\u0105 swoje roszczenia w stosunku do pa\u0144stw narodowych w formie \u201estandard\u00f3w\u201d, d\u0105\u017c\u0105c do tego, by zosta\u0142y one zaakceptowane i przyj\u0119te jako wi\u0105\u017c\u0105ce przez ponadnarodowe struktury polityczne, takie jak np. Unia Europejska czy te\u017c ONZ, a gdy to si\u0119 dokona, organizacje te \u2013 ju\u017c w roli \u201eniezale\u017cnych ekspert\u00f3w\u201d \u2013 monitoruj\u0105 implementacj\u0119 tych\u017ce \u201estandard\u00f3w\u201d na poziomie legislacji poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw. O ile rz\u0105dy pa\u0144stw narodowych maj\u0105 z zasady demokratyczn\u0105 legitymacj\u0119, o tyle dzia\u0142acze tego typu lobbuj\u0105cych organizacji ponadnarodowych s\u0105 samozwa\u0144czymi naprawiaczami \u015bwiata wed\u0142ug w\u0142asnych koncepcji. Przyk\u0142adem takiej nieuprawnionej ingerencji mo\u017ce by\u0107 np. \u017c\u0105danie w\u0142\u0105czenia aborcji do katalogu praw cz\u0142owieka.<\/p>\n

Powa\u017cne naruszenie zasady pomocniczo\u015bci szkodzi ca\u0142ej tkance spo\u0142ecznej, prowadz\u0105c do centralizacji, powoduj\u0105c rozrost biurokracji i prowadz\u0105c do nieuprawnionej i przesadnej obecno\u015bci pa\u0144stwa \u2013 r\u00f3wnie\u017c w formie ponadnarodowego \u201esuperpa\u0144stwa\u201d \u2013 w \u017cyciu spo\u0142ecznym. Jeszcze raz okazuje si\u0119, \u017ce wyros\u0142e z do\u015bwiadczenia dawne prawid\u0142a \u017cycia spo\u0142ecznego, mimo up\u0142ywu wiek\u00f3w, nie trac\u0105 nic ze swojej aktualno\u015bci.<\/p>\n

Ks. Marian Machinek MSF<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chocia\u017c s\u0142owo \u201esubsydiarno\u015b\u0107\u201d mo\u017ce nie by\u0107 powszechnie znane, to jego polski synonim \u2013 \u201epomocniczo\u015b\u0107\u201d b\u0119dzie ju\u017c zapewne \u0142atwiejszy do zrozumienia. Zasada subsydiarno\u015bci, czyli pomocniczo\u015bci nale\u017cy do podstawowych zasad katolickiej nauki spo\u0142ecznej. Zgodnie z ni\u0105 \u2013 jak czytamy w Kompendium Nauki Spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a \u2013 \u201ewszystkie spo\u0142eczno\u015bci wy\u017cszego szczebla powinny przyj\u0105\u0107 postaw\u0119 pomocy (\u00absubsidium\u00bb) najmniejszym, a wiec … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eNiewygodna zasada subsydiarno\u015bci\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1691","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-non-classe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1691"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1692,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1691\/revisions\/1692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}