To nie tylko refren popularnej pie\u015bni eucharystycznej, ale przede wszystkim zdanie zaczerpni\u0119te z zawartego w Ewangelii Janowej opisu obmycia przez Jezusa n\u00f3g Aposto\u0142om w czasie ostatniej wieczerzy (por. J 13, 1). Zdanie to s\u0142yszymy zawsze tak\u017ce wtedy, gdy kap\u0142an w czasie Mszy \u015bw. modli si\u0119 Czwart\u0105 Modlitw\u0105 Eucharystyczn\u0105. Zdanie to odzwierciedla postaw\u0119 Jezusa wobec swoich najbli\u017cszych uczni\u00f3w, a w nich i przez nich \u2013 wobec ka\u017cdego cz\u0142owieka. Podobne zdania o mi\u0142o\u015bci Jezusa ku ludziom pojawiaj\u0105 si\u0119 wielokrotnie w Nowym Testamencie, szczeg\u00f3lnie w listach \u015bw. Paw\u0142a. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce papie\u017c Franciszek w tytule swojej najnowszej encykliki \u201eDilexit nos\u201d nawi\u0105zuje do Listu \u015bw. Paw\u0142a do Rzymian (Rz 8, 37). Ta czwarta encyklika papie\u017ca Franciszka po\u015bwi\u0119cona zosta\u0142a \u2013 najog\u00f3lniej rzecz bior\u0105c \u2013 znaczeniu kultu Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusowego. A poniewa\u017c nie ma w niej \u017cadnych sensacyjnych pasa\u017cy, kt\u00f3re mog\u0142yby zosta\u0107 podchwycone przez media jako \u201erewolucja w doktrynie Ko\u015bcio\u0142a\u201d, bardzo szybko przestano si\u0119 ni\u0105 w przestrzeni publicznej interesowa\u0107. Dla wielu temat Serca Jezusowego kojarzy si\u0119 raczej z jak\u0105\u015b ckliw\u0105, emocjonalnie naznaczon\u0105 pobo\u017cno\u015bci\u0105 oraz wisz\u0105cymi w wielu tradycyjnych polskich domach obrazami krwawi\u0105cego Serca Jezusowego otoczonego koron\u0105 cierniow\u0105 i zwie\u0144czonego p\u0142omieniem. To skojarzenie jest jednak b\u0142\u0119dne. Warto si\u0119gn\u0105\u0107 do tekstu encykliki, gdy\u017c w \u017cadnym wypadku nie jest ona zach\u0119t\u0105 do \u0142zawej, emocjonalnej pobo\u017cno\u015bci.<\/p>\n
W czterech cz\u0119\u015bciach swojej encykliki papie\u017c Franciszek dokonuje g\u0142\u0119bokiej analizy sensu pobo\u017cno\u015bci zwi\u0105zanej z Naj\u015bwi\u0119tszym Sercem Jezusa. Omawia przy tym zar\u00f3wno biblijne i teologiczne korzenie tej pobo\u017cno\u015bci, jak i r\u00f3\u017cne jej historyczne i wsp\u00f3\u0142czesne formy. Franciszek wskazuje na to, \u017ce mo\u017ce by\u0107 ona antidotum na cechuj\u0105ce nasze czasy przesadne i jednostronne przyznawanie znaczenia \u201esferze racjonalno- technicznej lub \u2013 przeciwnie \u2013 sferze instynkt\u00f3w\u201d (DN 9). Cze\u015b\u0107 Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusowego mo\u017ce stanowi\u0107 \u017cyw\u0105 alternatyw\u0119 dla mentalno\u015bci czysto racjonalistycznej, je\u017celi uda si\u0119 jednocze\u015bnie skorygowa\u0107 przerosty przesadnie emocjonalnego nastawienia do wiary.<\/p>\n
Obok tych centralnych tre\u015bci encykliki warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na niezwykle cenny motyw, do kt\u00f3rego nawi\u0105zuje papie\u017c Franciszek. W pierwszej cz\u0119\u015bci, jakby mimochodem i na marginesie, papie\u017c prezentuje szkic chrze\u015bcija\u0144skiej wizji osoby ludzkiej. W\u0142a\u015bnie s\u0142owo serce<\/em> przypomina tajemnic\u0119 osoby ludzkiej. Tajemnica ta wskazuje na konieczno\u015b\u0107 jej rozumienia \u201enie jako sumy r\u00f3\u017cnych zdolno\u015bci, ale jako \u015bwiata duszy i cia\u0142a, z jednocz\u0105cym centrum, kt\u00f3re nadaje znaczenie i ukierunkowanie wszystkiemu, czego dana osoba do\u015bwiadcza\u201d (DN 3). W\u0142a\u015bnie to centrum, \u201erdze\u0144\u201d osoby, \u201emiejsce\u201d, w kt\u00f3rym dokonuje si\u0119 integracja wszystkich dynamizm\u00f3w osoby, \u201ew kt\u00f3rym nie mo\u017cna oszukiwa\u0107, ani udawa\u0107\u201d (DN 5) i w kt\u00f3rym zapadaj\u0105 najistotniejsze decyzje \u017cyciowe, Franciszek okre\u015bla jako serce. Przywo\u0142anie kluczowych danych chrze\u015bcija\u0144skiej antropologii, chocia\u017c wydaje si\u0119 by\u0107 nieco pobocznym przes\u0142aniem nowej encykliki, jest jednak niezwykle istotne w spo\u0142ecze\u0144stwach ludzi kuszonych, jak powiada papie\u017c, \u201eby porusza\u0107 si\u0119 po powierzchni, by \u017cy\u0107 w po\u015bpiechu, nie wiedz\u0105c do ko\u0144ca, dlaczego, aby sta\u0107 si\u0119 nienasyconymi konsumpcjonistami i niewolnikami mechanizm\u00f3w rynku\u201d (DN 2). Papie\u017c wskazuje na to, \u017ce jedyn\u0105 si\u0142\u0105, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie w sercu ludzkim (= w najtajniejszych g\u0142\u0119biach osoby) mo\u017ce pokawa\u0142kowane ludzkie \u017cycie zjednoczy\u0107 w jedn\u0105 sensown\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, jest mi\u0142o\u015b\u0107. \u201eOstatecznie, je\u015bli panuje w nim mi\u0142o\u015b\u0107, osoba osi\u0105ga swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 w spos\u00f3b pe\u0142ny i jasny, poniewa\u017c ka\u017cda istota ludzka jest stworzona przede wszystkim dla mi\u0142o\u015bci, jest uczyniona w swoich najg\u0142\u0119bszych tkankach, aby kocha\u0107 i by\u0107 kochan\u0105\u201d (DN 21). Dopiero gdy tak rozumiane serce osoby spotyka si\u0119 z Sercem Boga, dokonuje si\u0119 g\u0142\u0119boka przemiana cz\u0142owieka, uleczone zostaj\u0105 jego rany, dany mu zostaje dar pokoju oraz zaspokojone zostaj\u0105 jego najg\u0142\u0119bsze pragnienia, gdy\u017c Bo\u017ca Mi\u0142o\u015b\u0107 \u201edaje pi\u0107\u201d (DN 92). Na przyk\u0142adach duchowych do\u015bwiadcze\u0144 szeregu \u015bwi\u0119tych Franciszek wyja\u015bnia tajemnice tego spotkania serca ludzkiego z Sercem Boga, wielokrotnie podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce nie chodzi jedynie o poruszenia emocjonalne, chocia\u017c emocje s\u0105 w to spotkanie r\u00f3wnie\u017c w\u0142\u0105czone, jak wszystkie inne ludzkie w\u0142adze i zdolno\u015bci.<\/p>\n Wskazanie na t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107, stanowi\u0105c\u0105 si\u0142\u0119 integruj\u0105c\u0105 osob\u0119 ludzk\u0105, stanowi w zamiarze papie\u017ca Franciszka motyw wi\u0105\u017c\u0105cy \u201eDilexit nos\u201d z jego poprzednimi encyklikami: \u201eLaudato si\u201d oraz \u201eFratelli tutti\u201d. Jak powiada papie\u017c, \u201eczerpi\u0105c z tej mi\u0142o\u015bci, stajemy si\u0119 zdolni do tworzenia braterskich wi\u0119zi, do uznania godno\u015bci ka\u017cdego cz\u0142owieka i do troszczenia si\u0119 razem o nasz wsp\u00f3lny dom\u201d (DN 217).<\/p>\n G\u0142\u0119boki sens nabo\u017ce\u0144stwa do Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusowego musi niew\u0105tpliwie zosta\u0107 od\u015bwie\u017cony i wyra\u017cony na nowo. Nie chodzi przy tym o to, aby deprecjonowa\u0107 do\u015bwiadczenia trzystu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat, jakie up\u0142yn\u0119\u0142y od objawie\u0144 \u015bw. Marii Ma\u0142gorzaty Alacoque (1647-1690), ale by wyrazi\u0107 sens tego niezwyk\u0142ego nabo\u017ce\u0144stwa w nowy spos\u00f3b, adekwatny do wyobra\u017ce\u0144 i pragnie\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Najnowsza encyklika papie\u017ca Franciszka mo\u017ce si\u0119 do tego w znakomity spos\u00f3b przyczyni\u0107.<\/p>\n Ks. Marian Machinek MSF<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" To nie tylko refren popularnej pie\u015bni eucharystycznej, ale przede wszystkim zdanie zaczerpni\u0119te z zawartego w Ewangelii Janowej opisu obmycia przez Jezusa n\u00f3g Aposto\u0142om w czasie ostatniej wieczerzy (por. J 13, 1). Zdanie to s\u0142yszymy zawsze tak\u017ce wtedy, gdy kap\u0142an w czasie Mszy \u015bw. modli si\u0119 Czwart\u0105 Modlitw\u0105 Eucharystyczn\u0105. Zdanie to odzwierciedla postaw\u0119 Jezusa wobec swoich … <\/p>\n