Kluczow\u0105 tre\u015bci\u0105 Wielkiego Postu jest wezwanie do pokuty. S\u0142owo to jest czasem rozumiane w sensie surowego umartwienia, bolesnego wyrzeczenia i rezygnacji z tego, co przyjemne. Owszem, tego typu praktyki mieszcz\u0105 si\u0119 tak\u017ce w poj\u0119ciu pokuty, ale nigdy nie powinny one by\u0107 rozumiane jako cel sam w sobie. Cz\u0142owiek mo\u017ce sobie nak\u0142ada\u0107 najbardziej surowe ograniczenia i jednocze\u015bnie nie do\u015bwiadczy\u0107 nigdy mocy chrze\u015bcija\u0144skiej pokuty. W\u0142a\u015bciwie rozumiana pokuta oznacza podj\u0119cie wysi\u0142ku w kierunku zmiany my\u015blenia. By zmiana my\u015blenia, a wraz z tym tak\u017ce zmiana priorytet\u00f3w \u017cyciowych, a wi\u0119c przywr\u00f3cenie Bogu pierwszego miejsca w \u017cyciu, mog\u0142a si\u0119 dokona\u0107, trzeba \u201eodklei\u0107 si\u0119\u201d od tego, co zniewala lub po prostu zajmuje zbyt du\u017co miejsca w duchowym \u015bwiecie cz\u0142owieka. Ka\u017cda pr\u00f3ba zmiany post\u0119powania bez g\u0142\u0119bokiej przemiany w zakresie my\u015bli, zamiar\u00f3w i motywacji, b\u0119dzie skazana na pora\u017ck\u0119. Ujawnia si\u0119 tu fundamentalne prawid\u0142o chrze\u015bcija\u0144skiej egzystencji. Zgodnie z nim \u017cadna trwa\u0142a i istotna przemiana duchowa nie dokona si\u0119 bez \u0142aski Bo\u017cej. Ale jednocze\u015bnie nic warto\u015bciowego nie dokona si\u0119 w ludzkiej duszy bez osobistego wysi\u0142ku, kt\u00f3remu towarzyszy modlitwa i konfrontacja z prawd\u0105 o stanie w\u0142asnego wn\u0119trza. Do tej konfrontacji nale\u017cy tak\u017ce przyjrzenie si\u0119 mechanizmom, kt\u00f3re prowadz\u0105 do grzechu i w ten spos\u00f3b niszcz\u0105 duchowe zdrowie cz\u0142owieka. Jednym z nich jest spos\u00f3b, w jaki jeste\u015bmy kuszeni. Kuszenia do\u015bwiadczamy zazwyczaj w formie pokusy do czynienia z\u0142a. Ale ta klasyczna pokusa jest, jak si\u0119 okazuje, jedynie wierzcho\u0142kiem g\u00f3ry lodowej. Zazwyczaj cz\u0142owiek potrafi j\u0105 w por\u0119 zidentyfikowa\u0107 i nawet je\u015bli zdarza mu si\u0119 jej ulec, szybko si\u0119 od niej odwraca. Kuszenie bywa jednak o wiele bardziej finezyjne.<\/p>\n
Pr\u00f3buj\u0105c opisa\u0107 anatomi\u0119 pokusy, warto zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do wypr\u00f3bowanych mistrz\u00f3w \u017cycia duchowego. Nale\u017cy do nich niew\u0105tpliwie Tomasz Merton (1915-1968), ameryka\u0144ski katolicki kap\u0142an i mnich \u2013 cz\u0142onek kontemplacyjnego zakonu trapist\u00f3w. Jego autobiograficzna \u201eSiedmiopi\u0119trowa g\u00f3ra\u201d (1948) czy te\u017c \u201ePosiew kontemplacji\u201d (1849) nale\u017c\u0105 do klasyki katolickiej literatury ascetycznej. To w\u0142a\u015bnie w tej ostatniej ksi\u0105\u017cce Merton omawia temat pokusy, ods\u0142aniaj\u0105c m.in. taktyk\u0119 kusiciela. Zdaniem Mertona, Szatan dysponuje ca\u0142ym systemem teologii i filozofii, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na ka\u017cdego, kto chce go s\u0142ucha\u0107. Merton nazywa ten system \u201eteologi\u0105 moraln\u0105 Szatana\u201d.<\/p>\n
Szatan pr\u00f3buje najpierw przekona\u0107 cz\u0142owieka, \u017ce nie tylko \u015bwiat rzeczy stworzonych, ale te\u017c ludzie, s\u0105 \u017ali \u2013 i tacy wyszli z r\u0119ki Boga. To wi\u0119c sam B\u00f3g jest ostatecznie tw\u00f3rc\u0105 z\u0142a. Kto ulega tej sugestii, zaczyna wsz\u0119dzie dostrzega\u0107 grzech, koncentruje si\u0119 na nim oraz na obrazach ko\u0144ca \u015bwiata i pot\u0119pienia ludzi z\u0142ych. Przy tym nie tylko s\u0105dzi, \u017ce sam zdo\u0142a unikn\u0105\u0107 losu pot\u0119pionych, ale znajduje te\u017c dziwn\u0105 satysfakcj\u0119 w my\u015bli, \u017ce tylu innych p\u00f3jdzie na zatracenie. Pot\u0119pienie grzechu czynionego przez innych jest tu po\u0142\u0105czone z przekonaniem, \u017ce w\u0142asny grzech jest znikomy i \u017ce B\u00f3g wcale nie zwraca na niego uwagi. Nie ma wi\u0119c te\u017c nagl\u0105cej potrzeby nawr\u00f3cenia.<\/p>\n
Innym fortelem kusiciela jest sugerowanie, \u017ce ka\u017cda przyjemno\u015b\u0107 jest grzechem. Gdy cz\u0142owiek da si\u0119 ju\u017c o tym przekona\u0107, zdanie to zostaje jednak odwr\u00f3cone: ka\u017cdy grzech jest przyjemno\u015bci\u0105. Cz\u0142owiek nie mo\u017ce jednak \u017cy\u0107, unikaj\u0105c wszelkich przyjemno\u015bci, co oznacza, \u017ce nie ma te\u017c mo\u017cliwo\u015bci nie pope\u0142niania grzech\u00f3w. Ostateczny wniosek z takiego ogl\u0105du rzeczywisto\u015bci brzmi:\u00a0 to, czego nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107, nie mo\u017ce by\u0107 grzeszne. W ten spos\u00f3b samo poj\u0119cie grzechu traci sens, wi\u0119c cz\u0142owiekowi nie pozostaje nic innego, jak przesta\u0107 si\u0119 nim przejmowa\u0107 i \u017cy\u0107 wed\u0142ug w\u0142asnych zasad, zaspokajaj\u0105c swoje po\u017c\u0105dania.<\/p>\n
Wreszcie Merton pokazuje co\u015b, co stanowi niew\u0105tpliwie najbardziej wyszukan\u0105 szata\u0144sk\u0105 taktyk\u0119: \u201eSzatan nie l\u0119ka si\u0119 g\u0142osi\u0107 praw Bo\u017cych, byle tylko m\u00f3g\u0142 g\u0142osi\u0107 je na sw\u00f3j spos\u00f3b\u201d. Szatan mo\u017ce zatem kusi\u0107 tak\u017ce do dobra, byle tylko cz\u0142owiek spe\u0142nia\u0142 je w taki spos\u00f3b, jaki kusiciel mu podsuwa, a wi\u0119c w takim w\u0142a\u015bnie czasie, w takim w\u0142a\u015bnie zakresie i jedynie w okre\u015blony spos\u00f3b \u2013 a wi\u0119c pod auspicjami Z\u0142ego. Kto ulega tej pokusie, b\u0119dzie np. z ca\u0142ych si\u0142 anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dobre dzie\u0142a, zaniedbuj\u0105c jednak swoje obowi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie i rodzinne, rujnuj\u0105c swoje zdrowie, odk\u0142adaj\u0105c na p\u00f3\u017aniej wymogi podstawowego szacunku dla bli\u017anich i prowokuj\u0105c nieustanne konflikty. Te ostatnie bior\u0105 si\u0119 z przekonania, \u017ce odkry\u0142o si\u0119 patent na zbawienie \u015bwiata. A skoro tak jest, to trzeba go wprowadzi\u0107 w czyn, nie bacz\u0105c na \u015brodki, po kt\u00f3re si\u0119 si\u0119ga i na skutki, do jakich to prowadzi.<\/p>\n
Niezale\u017cnie od tego, czy do\u015bwiadczamy tego rodzaju pokus czy te\u017c nie, jedno jest pewne: to w\u0142a\u015bnie gotowo\u015b\u0107 do wdawania si\u0119 w dialog z pokus\u0105, a wi\u0119c ostatecznie z kusicielem, bywa decyduj\u0105cym krokiem do ostatecznej kapitulacji wobec naporu z\u0142a, nawet je\u017celi pomi\u0119dzy tym niewinnym pocz\u0105tkiem a finaln\u0105 kl\u0119sk\u0105 mija sporo czasu. Ostrze\u017cenie przed paktowaniem ze z\u0142em pojawia si\u0119 ju\u017c na pierwszych kartach Biblii, w opisie grzechu pierwszych ludzi (Rdz 3) i zostaje potwierdzone przez duchowe do\u015bwiadczenie najwi\u0119kszych chrze\u015bcija\u0144skich my\u015blicieli i duchowych przewodnik\u00f3w. Poszukuj\u0105c wi\u0119c najlepszych dr\u00f3g wielkopostnej przemiany \u017cycia, warto do nich si\u0119ga\u0107.<\/p>\n
Ks. Marian Machinek MSF<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kluczow\u0105 tre\u015bci\u0105 Wielkiego Postu jest wezwanie do pokuty. S\u0142owo to jest czasem rozumiane w sensie surowego umartwienia, bolesnego wyrzeczenia i rezygnacji z tego, co przyjemne. Owszem, tego typu praktyki mieszcz\u0105 si\u0119 tak\u017ce w poj\u0119ciu pokuty, ale nigdy nie powinny one by\u0107 rozumiane jako cel sam w sobie. Cz\u0142owiek mo\u017ce sobie nak\u0142ada\u0107 najbardziej surowe ograniczenia i … <\/p>\n