Chocia\u017c wielu komentator\u00f3w w ostatnich miesi\u0105cach m\u00f3wi\u0142o o ko\u0144cu pontyfikatu papie\u017ca Franciszka, to jednak jego \u015bmier\u0107 w Poniedzia\u0142ek Wielkanocny zaskoczy\u0142a wszystkich. Jeszcze dzie\u0144 wcze\u015bniej, w Niedziel\u0119 Zmartwychwstania Pa\u0144skiego, nie tylko pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 zgromadzonych na Placu \u015bw. Piotra wiernych, ale chcia\u0142 pozdrowi\u0107 ich osobiscie, kr\u0105\u017c\u0105c w swoim papamobile przez ponad kwadrans w\u015br\u00f3d zebranych t\u0142um\u00f3w. Zako\u0144czy\u0142 si\u0119 dwunastoletni pontyfikat, kt\u00f3ry g\u0142\u0119boko naznaczy\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142. Jak za\u015bwiadczaj\u0105 niekt\u00f3rzy hierarchowie, Jos\u00e9 Maria Bergoglio, kt\u00f3ry rzekomo by\u0142 ju\u017c powa\u017cnym kandydatem na papie\u017ca w 2005 r., w czasie konklawe, w kt\u00f3rym wybrano papie\u017ca Benedykta, przekona\u0142 do siebie kardyna\u0142\u00f3w w czasie poprzedzaj\u0105cych konklawe kongregacji generalnych. W czasie jednej z Eucharystii wyg\u0142osi\u0142 pe\u0142n\u0105 pasji homili\u0119 o konieczno\u015bci wyj\u015bcia Ko\u015bcio\u0142a z Ewangeli\u0105 ku peryferiom, zar\u00f3wno ekonomicznym i egzystencjalnym. I tej wizji pozosta\u0142 wierny przez sw\u00f3j ca\u0142y czas na Stolicy Apostolskiej.<\/p>\n
Papie\u017c Franciszek by\u0142 niew\u0105tpliwie papie\u017cem pe\u0142nego pasji s\u0142owa. Przemawia\u0142 zawsze z wielkim zaanga\u017cowaniem, z pasj\u0105 dla Ewangelii i \u2013 jak czytamy w Pierwszym Li\u015bcie do Tesaloniczan \u2013 \u201ez wielk\u0105 si\u0142\u0105 przekonania\u201d (1Tes 1, 5). Wielu obserwator\u00f3w podkre\u015bla\u0142o, \u017ce jego homilie nie by\u0142y wyk\u0142adami akademickimi, ale mia\u0142y w sobie co\u015b z dobrych homilii zwyk\u0142ego proboszcza, kt\u00f3ry m\u00f3wi o tym, czym naprawd\u0119 \u017cyje. Barwne por\u00f3wnania, jak np. to, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma by\u0107 jak polowy szpital, \u017ce konfesjona\u0142 nie powinien by\u0107 sal\u0105 tortur, \u017ce duszpasterz ma pachnie\u0107 owcami, \u017ce trzeba zej\u015b\u0107 z kanapy i wyj\u015b\u0107 z zakrystii, na zawsze pozostan\u0105 w pami\u0119ci wiernych.<\/p>\n
Papie\u017c Franciszek by\u0142 r\u00f3wnie\u017c papie\u017cem spektakularnych gest\u00f3w. Jego decyzja o zamieszkaniu w Domu \u015bw. Marty, czyli hotelu dla kap\u0142an\u00f3w, zamiast w Pa\u0142acu Apostolskim, ale tak\u017ce skromne pojazdy, kt\u00f3rymi si\u0119 porusza\u0142 w czasie podr\u00f3\u017cy apostolskich, mia\u0142y by\u0107 ilustracj\u0105 porzucenia wszelkiego zbytku i bogactwa. Niekt\u00f3re gesty Franciszka by\u0142y na pocz\u0105tku szokuj\u0105ce, np. jego wielkoczwartkowe wizyty w rzymskich wi\u0119zieniach, kt\u00f3rym towarzyszy\u0142o obmywanie n\u00f3g osadzonym. Tego rodzaju gesty by\u0142y wyrazem woli Franciszka, by rzeczywi\u015bcie wyj\u015b\u0107 na peryferie, ku ludziom z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w zepchni\u0119tych na margines spo\u0142ecze\u0144stwa. Papie\u017c prze\u0142amywa\u0142 schematy i utarte sposoby my\u015blenia, ze\u00a0 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce to w\u0142a\u015bnie one potrafi\u0105 skutecznie st\u0142umi\u0107 rado\u015b\u0107 wiary, przy\u0107mi\u0107 jej pi\u0119kno i zniweczy\u0107 klarowno\u015b\u0107 \u015bwiadectwa.<\/p>\n
Pasja g\u0142oszenia Ewangelii zosta\u0142a wyra\u017cona w pi\u0119knej adhortacji Evangelii gaudium<\/em> (2013), kt\u00f3ra by\u0142a czym\u015b w rodzaju programowego dokumentu ca\u0142ego pontyfikatu. R\u00f3wnie\u017c inne oficjalne wypowiedzi Franciszka, jak np. ukazuj\u0105ca konsekwencje \u017cycia Ewangeli\u0105 w \u017cyciu spo\u0142ecznym encyklika Fratelli tutti<\/em> (2020), czy te\u017c wzruszaj\u0105ca encyklika Dillexit nos<\/em> (2024), ukazuj\u0105ca mi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017c\u0105 w obrazie Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusowego. Na tym tle tak bardzo podkre\u015blane zaanga\u017cowanie papie\u017ca w kwesti\u0119 ochrony planety, co wyrazi\u0142\u00a0 w pierwszej w historii Ko\u015bcio\u0142a encyklice po\u015bwi\u0119conej w ca\u0142o\u015bci problematyce ekologicznej Laudato si <\/em>(2015), wydaje si\u0119 raczej drugoplanowe. Tym niemniej encyklika ta, zupe\u0142nie nies\u0142usznie okre\u015blana jako uk\u0142on w stron\u0119 lewicowych \u015brodowisk ekologicznych, jest bardzo warto\u015bciowym dokumentem. W\u015br\u00f3d wielu element\u00f3w, zawiera tak\u017ce centralne wskazanie na Stw\u00f3rc\u0119 jako podstaw\u0119 wszelkiej ekologii. Bez tego wymiaru troska o planet\u0119 przeradza si\u0119 w aktywno\u015b\u0107 ekologiczn\u0105 pozbawion\u0105 etycznej miary, kt\u00f3ra w trosce o Ziemi\u0119 nie stroni nawet od przemocy.<\/p>\n Emocjonalny charakter Franciszka sta\u0142 si\u0119 szczeg\u00f3lnie widoczny w kwestii post\u0119powania wobec duchownych, kt\u00f3rzy dopu\u015bcili si\u0119 przest\u0119pstw seksualnych wobec ma\u0142oletnich. Papie\u017c okaza\u0142 si\u0119 w tych kwestiach zdecydowany i surowy, co rzeczywi\u015bcie by\u0142o niezb\u0119dne i przyczyni\u0142o si\u0119 do zmiany podej\u015bcia do tej bolesnej kwestii w ca\u0142ym Ko\u015bciele. Bezprecedensowe by\u0142o dymisjonowanie biskup\u00f3w, kt\u00f3rym udowodniono zaniedbania w zapobieganiu tego typu sytuacjom i dyscyplinowaniu sprawc\u00f3w.<\/p>\n Trzeba przyzna\u0107, \u017ce w spontanicznych s\u0142owach jak i gestach Franciszka by\u0142 mocny powiew \u015bwie\u017co\u015bci i prostoty, a rezygnacja z wielu element\u00f3w ceremonia\u0142u i zwyczaj\u00f3w watyka\u0144skich przybli\u017cy\u0142a go do wiernych. Jednak z drugiej strony w\u0142a\u015bnie ta spontaniczno\u015b\u0107 wypowiedzi, np. kr\u00f3tkich wywiad\u00f3w na pok\u0142adzie samolotu w czasie podr\u00f3\u017cy apostolskich czy te\u017c cz\u0119sto nieautoryzowanych rozm\u00f3w z dziennikarzami, by\u0142a tak\u017ce przyczyn\u0105 problem\u00f3w, gdy s\u0142owa papie\u017ca by\u0142y niejednoznaczne lub wr\u0119cz by\u0142y rozumiane jako powa\u017cna zmiana doktryny wiary. Dotyczy\u0142o to tak\u017ce niekt\u00f3rych sformu\u0142owa\u0144 w og\u0142aszanych dokumentach, jak np. s\u0142ynnego rozdzia\u0142u VIII w adhortacji o mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej Amoris laetitia<\/em> (2016). W\u0142a\u015bnie tego rodzaju wieloznaczne wypowiedzi sta\u0142y si\u0119 przyczyn\u0105 niepokoju i zam\u0119tu, a nawet prowokowa\u0142y do oskar\u017ce\u0144 papie\u017ca o odej\u015bcie od istotnych katolickich przekona\u0144. Niekiedy wr\u0119cz konieczne by\u0142y sprostowania, jak np. po wydaniu zaaprobowanej przez Franciszka Instrukcji Dykasterii Nauki Wiary Fiducia supplicans<\/em> (2023), w kt\u00f3rej zawarta zosta\u0142a skorygowana p\u00f3\u017aniej sugestia, jakoby dopuszczalne by\u0142o b\u0142ogos\u0142awienie zwi\u0105zk\u00f3w tej samej p\u0142ci. W\u0142a\u015bnie ten tekst sta\u0142 si\u0119 powodem ostrej krytyki papie\u017ca szczeg\u00f3lnie ze strony biskup\u00f3w afryka\u0144skich.<\/p>\n Wydaje si\u0119, \u017ce Franciszek nie docenia\u0142 si\u0142y wsp\u00f3\u0142czesnych medi\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie one wykreowa\u0142y i podtrzymywa\u0142y wizerunek papie\u017ca, kt\u00f3ry pragnie ze wszystkich si\u0142 zmieni\u0107 katolick\u0105 doktryn\u0119 zgodnie z oczekiwaniami \u015brodowisk liberalnych, a nie udaje mu si\u0119 to jedynie z winy otaczaj\u0105cych go sklerykalizowanych i niech\u0119tnych wszelkim zmianom struktur Kurii Rzymskiej. Odpowiedzialno\u015b\u0107 za s\u0142owo nie by\u0142a najmocniejsz\u0105 stron\u0105 papie\u017ca Franciszka.<\/p>\n Skupianie si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na problematycznych aspektach pontyfikatu papie\u017ca Franciszka by\u0142oby jednak powa\u017cn\u0105 niesprawiedliwo\u015bci\u0105. Z d\u0142u\u017cszej perspektywy osoba i dziedzictwo Franciszka zostan\u0105 niew\u0105tpliwie docenione. Jego pontyfikat by\u0142 czasem zmian, z kt\u00f3rych Ko\u015bci\u00f3\u0142 wyszed\u0142 oczyszczony i lepiej przygotowany do skutecznej ewangelizacji wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata.<\/p>\n Ks. Marian Machinek MSF<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Chocia\u017c wielu komentator\u00f3w w ostatnich miesi\u0105cach m\u00f3wi\u0142o o ko\u0144cu pontyfikatu papie\u017ca Franciszka, to jednak jego \u015bmier\u0107 w Poniedzia\u0142ek Wielkanocny zaskoczy\u0142a wszystkich. Jeszcze dzie\u0144 wcze\u015bniej, w Niedziel\u0119 Zmartwychwstania Pa\u0144skiego, nie tylko pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 zgromadzonych na Placu \u015bw. Piotra wiernych, ale chcia\u0142 pozdrowi\u0107 ich osobiscie, kr\u0105\u017c\u0105c w swoim papamobile przez ponad kwadrans w\u015br\u00f3d zebranych t\u0142um\u00f3w. Zako\u0144czy\u0142 si\u0119 dwunastoletni … <\/p>\n