{"id":2107,"date":"2026-06-20T20:24:17","date_gmt":"2026-06-20T18:24:17","guid":{"rendered":"https:\/\/machinek.pl\/?p=2107"},"modified":"2026-06-20T20:27:48","modified_gmt":"2026-06-20T18:27:48","slug":"o-wspanialym-czlowieczenstwie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/machinek.pl\/?p=2107","title":{"rendered":"O wspania\u0142ym cz\u0142owiecze\u0144stwie"},"content":{"rendered":"

Podczas gdy papie\u017c Franciszek nada\u0142 swojej wydanej w 2015 r. \u201eekologicznej\u201d encyklice Laudato si<\/em> podtytu\u0142 \u201eW trosce o wsp\u00f3lny dom\u201d, podtytu\u0142 wydanej w 2026 r. pierwszej encykliki Leona XIV Magnifica humanitas<\/em> brzmi: \u201eO trosce o osob\u0119 ludzk\u0105 w dobie sztucznej inteligencji\u201d. W ca\u0142ej encyklice papie\u017ca Leona ludzka osoba, jej godno\u015b\u0107, \u00a0oraz jej integralny (a nie tylko chwilowy) dobrostan stanowi\u0105 podstawowy i normatywny punkt odniesienia. Struktura encykliki osnuta jest na biblijnym motywie budowy miasta, kt\u00f3re jest symbolem ludzkiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Budowie wie\u017cy Babel, b\u0119d\u0105cej synonimem spo\u0142ecze\u0144stwa konstruowanego bez Boga i opartego jedynie na pysze oraz wierze w ludzkie mo\u017cliwo\u015bci, pozwalaj\u0105ce \u201esi\u0119gn\u0105\u0107 nieba\u201d (por. Rdz 11, 1-9), przeciwstawiona zostaje odbudowa Jerozolimy za czas\u00f3w Nehemiasza (Ne 2-6), kt\u00f3ry dzie\u0142o odbudowy odnosi do Boga, poprzedzaj\u0105c je modlitw\u0105 i postem, a nast\u0119pnie \u201enie narzuca rozwi\u0105za\u0144 z g\u00f3ry. Zwo\u0142uje rodziny, ka\u017cdej powierza odcinek muru do odbudowy\u201d (MH 8). Te dwa podej\u015bcia Leon odnosi do wsp\u00f3\u0142czesnego zadania jakim jest budowanie prawdziwie ludzkiego spo\u0142ecze\u0144stwa w dobie sztucznej inteligencji.<\/p>\n

Magnifica humanitas<\/em> to bardzo dobrze napisana encyklika.\u00a0 Papie\u017c si\u0119ga po wiedz\u0119 z wielu dziedzin nauki, by zmierzy\u0107 si\u0119 ze zjawiskiem sztucznej inteligencji. Jednocze\u015bnie wyczu\u0107 mo\u017cna wielk\u0105 dba\u0142o\u015b\u0107 o to, by nie przekroczy\u0107 granic metodologicznych, jakie charakteryzuj\u0105 refleksj\u0119 z zakresu teologii i katolickiej nauki spo\u0142ecznej. I w\u0142a\u015bnie ten ostatni obszar zas\u0142uguje na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119. Leon XIV pokazuje rozw\u00f3j refleksji Ko\u015bcio\u0142a dotycz\u0105cej temat\u00f3w spo\u0142ecznych, pocz\u0105wszy od Piusa XI oraz Piusa XII (kt\u00f3ry jako pierwszy u\u017cy\u0142 okre\u015blenia \u201espo\u0142eczna nauka Ko\u015bcio\u0142a\u201d), a szczeg\u00f3lnie Leona XIII \u00a0(encyklika Rerum novarum<\/em> \u2013 1891 r.), poprzez wypowiedzi Jana XXIII i Paw\u0142a VI oraz trzy encykliki spo\u0142eczne Jana Paw\u0142a II, a\u017c po encykliki dotycz\u0105ce tematyki spo\u0142ecznej papie\u017ca Benedykta XVI i Franciszka. Leonowi udaje si\u0119 pokaza\u0107, \u017ce zasadnicze pryncypia katolickiej nauki spo\u0142ecznej \u2013 prymat godno\u015bci i praw osoby jako obrazu Boga Tr\u00f3jjedynego wraz z zasadami: dobra wsp\u00f3lnego, powszechnego przeznaczenia d\u00f3br, solidarno\u015bci, subsydiarno\u015bci (pomocniczo\u015bci) i sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej \u2013 pozostaj\u0105 niezmienne, mimo r\u00f3\u017cnych akcent\u00f3w i r\u00f3\u017cnych odpowiedzi na aktualne wyzwania, jakich udzielali poszczeg\u00f3lni papie\u017ce. Wszystkie te pryncypia wzajemnie si\u0119 warunkuj\u0105 i uzupe\u0142niaj\u0105. Okazuj\u0105 si\u0119 one zaskakuj\u0105co aktualne w perspektywie wyzwa\u0144, jakie stawia przed nami \u201ezmiana epoki\u201d, zwi\u0105zana z wynalezieniem i rozwojem sztucznej inteligencji.<\/p>\n

Opinie krytyk\u00f3w papieskiego dokumentu, wed\u0142ug kt\u00f3rych Leon XIV jest w odniesieniu do sztucznej inteligencji \u201eza a nawet przeciw\u201d, pokazuj\u0105 jedynie, \u017ce ocena mo\u017cliwo\u015bci, zmian spo\u0142ecznych, a przede wszystkim skutk\u00f3w i dalekosi\u0119\u017cnych konsekwencji rozwoju tej nowej technologii nie jest prosta. Papie\u017c przestrzega przed scenariuszami, kt\u00f3re mog\u0105 przynie\u015b\u0107 ludzko\u015bci niepowetowane szkody. Wraz z brakiem kontroli nad sztuczn\u0105 inteligencj\u0105, cywilizacji mi\u0142o\u015bci mo\u017ce zosta\u0107 przeciwstawiona \u201ekultura pot\u0119gi\u201d. W jej ramach kluczowym faktorem w relacjach mi\u0119dzyludzkich mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 paradygmat nieograniczonej w\u0142adzy. Papie\u017c podkre\u015bla, \u017ce \u201einnowacje technologiczne \u2013 w tym sztuczna inteligencja \u2013 nie s\u0105 neutralnymi narz\u0119dziami, kt\u00f3rych trzeba jedynie dobrze u\u017cywa\u0107. Kluczowa jest tu transparencja i osobista odpowiedzialno\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re je tworz\u0105, gdy\u017c \u201esystemy AI, przedstawiaj\u0105c si\u0119 jako neutralne i obiektywne, odzwierciedlaj\u0105 i umacniaj\u0105 stereotypy lub stanowiska ideologiczne tych, kt\u00f3rzy je zaprojektowali i wytrenowali\u201d (MH 102) oraz w\u0142asn\u0105 \u201ewizj\u0119 moraln\u0105, kt\u00f3ra stanie si\u0119 niewidzialn\u0105 infrastruktur\u0105 system\u00f3w\u201d (MH 107). Dlatego, jak podkre\u015bla Leon, AI \u2013 jak wszystkie udoskonalenia technologiczne \u2013 nale\u017cy ocenia\u0107 \u201ew \u015bwietle pytania zasadniczego: czy rzeczywi\u015bcie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do wzrastania os\u00f3b i narod\u00f3w w cz\u0142owiecze\u0144stwie i braterstwie, z poszanowaniem wsp\u00f3lnego domu i przysz\u0142ych pokole\u0144\u201d (MH 85). Chocia\u017c wi\u0119c \u201esame w sobie innowacje te mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 wielk\u0105 pomoc\u0105 dla integralnego rozwoju cz\u0142owieka i troski o wsp\u00f3lny dom\u201d, to jednak nie mo\u017cna pozwoli\u0107, by \u201elogika efektywno\u015bci, kontroli i zysku sama rz\u0105dzi\u0142a wyborami osobistymi, spo\u0142ecznymi i gospodarczymi\u201d (MH 92). Papie\u017c domaga si\u0119 \u201erozbrojenia AI\u201d, tzn. wyrwania jej \u201ez logiki zbrojnej rywalizacji, kt\u00f3ra dzisiaj nie jest ju\u017c wy\u0142\u0105cznie militarna, ale tak\u017ce ekonomiczna i poznawcza\u201d (MH 110). Podkre\u015bla przy tym, \u017ce ten postulat nie oznacza wyrzeczenia si\u0119 technologii, lecz zmierza do zapobie\u017cenia, by zapanowa\u0142a ona nad tym, co ludzkie.<\/p>\n

Z wielkim dystansem papie\u017c podchodzi do prometejskich nadziei, \u017ce AI pozwoli wreszcie przekroczy\u0107 granice, jakie wyznacza ludzka natura. Wielko\u015b\u0107 osoby ludzkiej, zdaniem papie\u017ca, nie polega na wyzbyciu si\u0119 wszelkich ogranicze\u0144 i krucho\u015bci, jak to jest postulowane w kontek\u015bcie trans- i posthumanizmu, ale w zgodzie na ludzk\u0105 kondycj\u0119 ze wszystkimi towarzysz\u0105cymi jej ograniczeniami. Jak podkre\u015bla Leon XIV, cz\u0142owiecze\u0144stwo rozkwita nie pomimo ograniczenia, lecz bardzo cz\u0119sto poprzez ograniczenie\u201d (MH 118).<\/p>\n

Najwa\u017cniejsze przes\u0142anie pierwszej encykliki papie\u017ca Leona XIV wyra\u017ca si\u0119 w stwierdzeniu zapisanym w numerze 114 tego dokumentu: \u201eJako\u015b\u0107 cywilizacji mierzy si\u0119 nie pot\u0119g\u0105 \u015brodk\u00f3w, lecz trosk\u0105, jak\u0105 potrafi otoczy\u0107 cz\u0142owieka, zdolno\u015bci\u0105 uznania drugiego za twarz, a nie za funkcj\u0119\u201d.<\/p>\n

Ks. Marian Machinek MSF<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podczas gdy papie\u017c Franciszek nada\u0142 swojej wydanej w 2015 r. \u201eekologicznej\u201d encyklice Laudato si podtytu\u0142 \u201eW trosce o wsp\u00f3lny dom\u201d, podtytu\u0142 wydanej w 2026 r. pierwszej encykliki Leona XIV Magnifica humanitas brzmi: \u201eO trosce o osob\u0119 ludzk\u0105 w dobie sztucznej inteligencji\u201d. W ca\u0142ej encyklice papie\u017ca Leona ludzka osoba, jej godno\u015b\u0107, \u00a0oraz jej integralny (a nie … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eO wspania\u0142ym cz\u0142owiecze\u0144stwie\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2107","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-non-classe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2107"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2110,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2107\/revisions\/2110"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/machinek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}