<\/p>\n\n\n
Dawna rzymska sentencja: Mater semper certa est<\/em> (\u201eMatka zawsze jest pewna\u201d) wyra\u017ca\u0142a powszechne przekonanie, na kt\u00f3rym opiera\u0142o si\u0119 prawo rzymskie. O ile to\u017csamo\u015b\u0107 ojca mog\u0142a by\u0107 niepewna, to w odniesieniu do matki sprawa by\u0142a jasna: matk\u0105 dziecka jest kobieta, kt\u00f3ra je urodzi\u0142a. Zasada ta, wpisana r\u00f3wnie\u017c do obowi\u0105zuj\u0105cego w Polsce\u00a0 Kodeksu rodzinnego i opieku\u0144czego (art. 61\u2079), zupe\u0142nie nie przystaje do procederu surogacji, czyli macierzy\u0144stwa zast\u0119pczego. Dyskusj\u0119 na ten temat rozpala na nowo fakt, \u017ce jeden z s\u0105siaduj\u0105cych z Polsk\u0105 kraj\u00f3w uchodzi za zag\u0142\u0119bie surogacji. Chodzi o Ukrain\u0119, b\u0119d\u0105c\u0105 krajem, w kt\u00f3rym \u2013 po Stanach Zjednoczonych \u2013 zawieranych jest najwi\u0119cej um\u00f3w dotycz\u0105cych macierzy\u0144stwa zast\u0119pczego. Kobiety w wieku reprodukcyjnym s\u0105 wynajmowane przez niep\u0142odne pary (najcz\u0119\u015bciej z Chin oraz kraj\u00f3w zachodnich), by za wynagrodzeniem pozwoli\u0142y si\u0119 zap\u0142odni\u0107 w ramach procedury zap\u0142odnienia in vitro, donosi\u0142y i urodzi\u0142y dzieci, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej zostaj\u0105 przekazane zamawiaj\u0105cym. Liczba dzieci urodzonych w wyniku surogacji na Ukrainie si\u0119ga 2 \u2013 2,5 tysi\u0119cy rocznie. Jak si\u0119 okazuje, mimo trwaj\u0105cej wojny skala surogacji w 2026 r. na Ukrainie powr\u00f3ci\u0142a do rozmiar\u00f3w sprzed rosyjskiej inwazji. Co wi\u0119cej, ukrai\u0144skie kliniki pr\u00f3buj\u0105 propagowa\u0107 surogacj\u0119 w naszym kraju. Wprawdzie zapowiadana na 12\u201313 wrze\u015bnia 2026 r. w Warszawie konferencja dzia\u0142aj\u0105cej w Kijowie prywatnej kliniki rozrodu BioTexCom, promuj\u0105cej surogacj\u0119, nie odby\u0142a si\u0119 wskutek protest\u00f3w wielu \u015brodowisk, jednak sam fakt wyj\u015bcia z tak\u0105 propozycj\u0105 musi by\u0107 uznany za znak alarmowy.<\/p>\n Zwolennicy surogacji nie widz\u0105 w niej oczywi\u015bcie niczego niew\u0142a\u015bciwego. Argumentuj\u0105, \u017ce skoro dopuszcza si\u0119 zap\u0142odnienie in vitro, aby niep\u0142odnym parom zapewni\u0107 szcz\u0119\u015bcie rodzicielstwa, a niep\u0142odne kobiety nie potrafi\u0105 (lub nie chc\u0105) donosi\u0107 ci\u0105\u017cy i urodzi\u0107 dziecka, to mo\u017cna si\u0119gn\u0105\u0107 po pomoc innych kobiet. I ta argumentacja jest jak najbardziej logiczna: skoro zap\u0142odnienie in vitro zosta\u0142o zaakceptowane jako moralnie i prawnie dopuszczalne, to dalsze kroki, jak np. korzystanie z bank\u00f3w gamet, korzystanie z zap\u0142odnienia in vitro przez osoby nie \u017cyj\u0105ce w ma\u0142\u017ce\u0144stwie lub te\u017c przez pary homoseksualne czy w\u0142a\u015bnie surogacja, s\u0105 tylko konsekwencj\u0105 tej pierwszej fundamentalnej decyzji.<\/p>\n Zjawisko surogacji potwierdza jedynie fundamentalny zarzut, jaki trzeba podnie\u015b\u0107 wobec zap\u0142odnienia in vitro: by spe\u0142ni\u0107 \u017cyczenia doros\u0142ych, dziecko zostaje potraktowane jako produkt laboratoryjny. Nie staje si\u0119 przez to produktem \u2013 pozostaje pe\u0142noprawnym cz\u0142owiekiem, ale zosta\u0142o na pocz\u0105tku swojego istnienia tak w\u0142a\u015bnie potraktowane, w pewnym sensie odcz\u0142owieczone, gdy\u017c poddane procedurom, jakie stosuje si\u0119 przy produkcji towar\u00f3w. W przypadku surogacji to uprzedmiotowienie dziecka idzie jednak jeszcze dalej: staje si\u0119 ono przedmiotem bezpo\u015bredniej transakcji handlowej.<\/p>\n Przestrze\u0144 relacji, jaka rozwija si\u0119 mi\u0119dzy matk\u0105 a dzieckiem, zupe\u0142nie nie jest tu brana pod uwag\u0119. G\u0142os matki i bicie jej serca, kt\u00f3re dziecko w jej \u0142onie potrafi rozpozna\u0107, to sygna\u0142y, kt\u00f3re s\u0105 istotne dla jego poczucia bezpiecze\u0144stwa i kt\u00f3rych zostanie ono po urodzeniu pozbawione. Dramatyczna jest tak\u017ce sytuacja psychiczno-duchowa surogatki. Nie powinna ona rozwija\u0107 zbyt daleko id\u0105cej relacji z dzieckiem, kt\u00f3re nosi, gdy\u017c jego istnienie jest jedynie cz\u0119\u015bci\u0105 zawartego kontraktu. Jednak ca\u0142a struktura jej cia\u0142a i psychiki w czasie ci\u0105\u017cy jest w\u0142a\u015bnie na to nastawiona. Wstrz\u0105saj\u0105ce relacje o surogatkach, kt\u00f3re nie chc\u0105 odda\u0107 zam\u00f3wionych dzieci, po ich urodzeniu lub te\u017c nie zgadzaj\u0105 si\u0119 na aborcj\u0119, gdy tego z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w (m.in. wskutek niepomy\u015blnych bada\u0144 prenatalnych) domagaj\u0105 si\u0119 zamawiaj\u0105ce dziecko osoby, jeszcze bardziej pokazuj\u0105 problematyczno\u015b\u0107 tej procedury.<\/p>\n Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce postulaty \u015bwiatowego zakazu surogacji s\u0105 formu\u0142owane ju\u017c nie tylko ze strony Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, kt\u00f3ry od pojawienia si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci zap\u0142odnienia in vitro wskazywa\u0142 na powa\u017cne moralne zastrze\u017cenia wobec niej oraz bezskutecznie ostrzega\u0142 przed jej legalizacj\u0105. \u00a022 czerwca 2026 W\u0142ochy i Chile, przy wsparciu Kamerunu i Stolicy Apostolskiej przedstawi\u0142y w ramach sesji Rady Praw Cz\u0142owieka ONZ w Genewie deklaracj\u0119 wzywaj\u0105c\u0105 do wprowadzenia mi\u0119dzynarodowego moratorium na surogacj\u0119. W deklaracji wskazano na niedopuszczaln\u0105 komercjalizacj\u0119 \u017cycia ludzkiego oraz zdolno\u015bci reprodukcyjnych kobiet. Surogatki rekrutuj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto z niezamo\u017cnych kraj\u00f3w lub warstw spo\u0142ecznych, co sprzyja przymusowi i wyzyskowi. Istotna jest jednak przede wszystkim krzywda wyrz\u0105dzona dzieciom przez oddzielenie ich od kobiet, kt\u00f3re je urodzi\u0142y.<\/p>\n Koalicja organizacji pozarz\u0105dowych, wspieraj\u0105ca inicjatywy postuluj\u0105ce zakaz surogacji, zdecydowa\u0142a si\u0119 og\u0142osi\u0107 podobne o\u015bwiadczenie w ramach trwaj\u0105cej we wrze\u015bniu i pa\u017adzierniku 2026 sesji Rady Praw Cz\u0142owieka ONZ. Sygnatariusze postuluj\u0105 w nim o tymczasowe zawieszenie tej praktyki do czasu, gdy dokonana zostanie dog\u0142\u0119bna ocena jej prawnych, etycznych i spo\u0142ecznych skutk\u00f3w.<\/p>\n Surogacj\u0119 nale\u017cy okre\u015bli\u0107 po imieniu: jest to jedna ze wsp\u00f3\u0142czesnych form handlu lud\u017ami.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Ks. Marian Machinek MSF\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dawna rzymska sentencja: Mater semper certa est (\u201eMatka zawsze jest pewna\u201d) wyra\u017ca\u0142a powszechne przekonanie, na kt\u00f3rym opiera\u0142o si\u0119 prawo rzymskie. O ile to\u017csamo\u015b\u0107 ojca mog\u0142a by\u0107 niepewna, to w odniesieniu do matki sprawa by\u0142a jasna: matk\u0105 dziecka jest kobieta, kt\u00f3ra je urodzi\u0142a. Zasada ta, wpisana r\u00f3wnie\u017c do obowi\u0105zuj\u0105cego w Polsce\u00a0 Kodeksu rodzinnego i opieku\u0144czego (art. … <\/p>\n